Yusuf Bey Albümü’nün Eve Dönüş Serüveni
Bahattin Öztuncay
• •
Ömer M. Koç Koleksiyonu’na dayanan Robertson, Osmanlı Başkentinde Fotoğrafçı ve Hakkak sergimiz Kasım 2013’te Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezinde (ANAMED) açıldı. Hem sergi hem de hem de sergiye eşlik etmek üzere hazırladığımız, sanatçı ile ilgili biyografik araştırma yayını, aynı dönemlerde İstanbul’da bulunan Toronto Ağa Han Müzesi müdürü Henry Kim’in çok ilgisini çekmişti. Benzer bir proje başlatmak niyetiyle Kanada’dan gelen bir talep üzerine, aynı müzenin küratörü olan değerli dostum Dr. Filiz Çakır Phillip ve ekibi ile 6 Şubat 2016’da açılan İstanbul İmgeleri, Geçmişte ve Şimdi adlı bir sergi hazırladık. Bizleri Youssouf adını taşıyan Yusuf Bey Albümü’ne götürecek olan sihirli kapı da bu vesileyle açılmış oldu. Albümü 1957’den beri elinde bulunduran Walker Ailesi vârisleri, bu eseri Ağa Han Müzesi’ne satmayı teklif etmişti. Müze yönetim kadrosu ve uzmanları albümü gerçekten beğenmiş olmalarına rağmen, sergileme, yayın projesi ve mevcut sabit koleksiyonlarıyla uyumluluğu bakımından taşıdıkları çeşitli endişeler nedeniyle albümü değerlendirmekte tereddüt ediyorlardı. İşte bu aşamada devreye giren ve albümün varlığından bizleri haberdar edip aile tarafından teklif edilmesine yardımcı olan Dr. Çakır Philipp’e bir kez daha içten teşekkürlerimizi sunmak isteriz.
Ağa Han Müzesi’ndeki serginin açılmasından birkaç gün önce önemli eserler deposunda kasa içinde saklanan orijinal albümün sayfalarını şahsen ilk defa çevirdiğimde bu eserin bir şekilde bizim koleksiyonlarımıza girmesi gerektiğine karar vermiştim. Her ne kadar heyecanımı etrafıma hissettirmemeye çalışsam da, Ömer M. Koç’un muhteşem koleksiyonuna bir mücevher daha katıyorduk. Heyecan verici bir yayın ve sergi projesinin arifesinde olduğumuza da o andan itibaren adım gibi emindim. Yusuf Bey Albümü, 1957 senesinden beri aynı Amerikalı ailenin özel koleksiyonunun bir parçasıydı. Vârisler Noel G. Walker ve Brooks Walker’la Toronto’da sergi açılışı ve sonrasında yaptığımız görüşmelerde albümün satışı konusunda belirli bir ilerleme sağlamıştık. Bizim albüme ilgimiz ayan beyan ortadaydı, ancak istenen meblağ oldukça yüksek olduğu için pazarlık yapma gereği de kaçınılmazdı. Aslında Yusuf Franko Bey’in etkileyici karikatürlerinde de bizzat ortaya koyduğu gibi, “Şark”ın bu muhteşem eserine sahip olabilmek için biraz daha "Şark”lı davranmak’ta herhangi bir mahsur yoktu.
Benim yaşlarımda olan, sempatik ama bir o kadar da pragmatik bir şahsiyet görüntüsü sergileyen ve adını bir türlü çıkaramadığım Apollo astronotlarından birine benzer yüz ifadesiyle karşımda duran Brooks Walker’la, için için gülümseyerek Yusuf Bey Albümü için pazarlık ediyordum. Tahmin edileceği üzere pazarlık Toronto’da kesin bir sonuca ulaşamadı...

---