Türkiye Cumhuriyeti Devleti, 75 yıl önce Osmanlı İmparatorluğu'nun bakiyesi üzerine kurulmuş, Türk milletinin tarihsel deneyimlerinin ve devlet geleneğinin modern çağdaki son halkasıdır. Fakat Cumhuriyet, sadece bir siyasal rejim değişikliği değil, yüzyıl önce Osmanlıda başlayan bir sosyal ve zihinsel dönüşüm çabalarının da siyasal proje haline gelmesiydi. Çünkü Cumhuriyet döneminde devrim, reform vb. diye dile getirilen hemen hemen bütün projelerin, Osmanlı döneminde lokal biçimlerde uygulanmış veya tartışılmış olduğunu görüyoruz. Yani Cumhuriyet'i hazırlayan süreç çok önceden başlamıştı aslında. 1923'te ilan edilince takvim düzenli olarak işlemeye başladı. Bu dönemden itibaren meydana gelen değişimler artık noktasal değişimler değil, fotoğraf karelerini dolduracak bazen kareleri bile zorlayacak görüntülerdi. Tarihsel bir zorunluluk olarak imparatorluktan cumhuriyete geçiş bir ulusal uzlaşmayla gerçekleşti. "Cumhuriyet" konusunda hiç bir ciddi toplumsal veya siyasal muhalefet başlangıçtan bugüne olmamıştır. Ancak rejimin yerleşme sancılan ve kimi uygulamalar konusunda da bazı sıkıntılar yaşanmamış değildir. Her şeye rağmen Cumhuriyet; Türk milletinin topyekûn silkinip, bütün varlığıyla bir "Kurtuluş Savaşı" vererek ve bunun sonucunda sesi çıktığınca "Yaşasın" diyerek ulaştığı yeni hayat tarzının adıdır. Tarih tamamen kurgulanabilir, yapılabilir bir gerçeklik değildir. Ama üzerimizdeki etkisini ve baskısını hala sürdüren yakın tarihe karşı yaklaşımlarda çoğunlukla bir tür duygusallık, tepkisellik vardır. Bu duygusallık, özellikle de bilgi ve belge yerine hızla çoğalan söylentilerin dolaştığı bir toplumsal hafıza olunca iyice melankoliye dönüşebiliyor…

---