1944 yılında Çifteler Köy Enstitüsü'nü ziyaret eden Ahmet Emin Yalman, gözlemlerini, "Yarının Türkiyesine Seyahat' başlığı altında kitaplaştırır. Yalman, eleştirel düşüncenin teşvik edildiği bu liberal eğitim kurumlarından şu sözlerle bahseder: "Bu memleketin insanının şerefine, haysiyetine saygı göstermek, hareketlerinin mesuliyetini kendine bırakmak, en iyi hareketi seçip yapacağına emniyet duymak; en doğru usuldür. Eski tarzdaki kör ve sert disiplin, bu memleketteki kalplerin halis duygularını felce uğratır, insanlar arasındaki sun'i mesafeler yaratır, haksızlıklara ve anlayışsızlıklara yol açar, mukavemetler ve terslikler uyandırır. Halbuki sevgi, izzetinefse saygı, iyi muamele, hakkaniyet ve müsavat bu memleketin insanını bağlar, en iyi hareketlere sevk eder, ahenk, birlik ve hazlı işbirliği yaratır (Yalman, 1944: 14). …Çifteler köy enstitüsünün haftalık bir tenkit saati var. Bu saatte tam hürriyet hüküm sürer, münakaşa tamamile serbesttir. Talebe birbirini, öğretmenlerini, müdürünü serbestçe tenkit edebilirler. Umumi hayatımızda yer yer koğulan ve huluskarlığa yer vermeğe davet edilen serbest tenkidin memleket bakımından ne kadar hayırlı bir kuvvet olabileceğini enstitüde hüküm süren güzel ruh, apaçık belirtmektedir. Umumi surette enstitünün tecrübesi şunu ortaya koymuştur ki emniyetsizlik duygusu, kök körüne itaat sistemi ve sert disiplini bu memleket halkı için verimsiz ve kısır bir sistemdir. Hürriyet, serbest tenkit, müsavat, karşılıklı saygı, kanaatle hareket; Türk milletinin ruhuna uygun ve bu memleket için çok verimli kıymetlerdir…'

---