Doktora tezimin konusuna 1998 Mayısında karar verdim. Açık pencereden güneye bakıyordum. Kudüs ile Beytüllahim’in tam ortasında yer alan enstitüde günlerden beri din özgürlüğünün etik, siyasî ve hukukî boyutlarını tartışıp duruyorduk. Dünyanın dört bir yanından gelen araştırmacıları buluşturan toplantı, beklenmedik biçimde, dostlar arası keyifli bir sohbete dönüşmüştü ve hepimizin zihninde yeni pencereler açmıştı. Bu iyimserlik havası içinde, ufka doğru dalmışken, ılık akşam rüzgârı Beytüllahim’den yükselen ezan ve çan seslerini odama taşıdı ve hayatımın üç yılını beraber geçireceğim araştırma zihnimde şekillenmeye başladı.
Tam dört yıl sonra bugün, aynı pencereden bakan kişi, ancak silâh sesleri duyabilecektir ve pencerede biraz daha kalmaya cesaret edebilirse, rüzgârlar ona geniz yakan koyu dumanlar getirecektir.
Dinsel farklılıklar, tarih boyunca insanlığı bölen başlıca gerilim etmenlerinden birini oluşturdu; korkarım oluşturmaya da devam edecek. Farklı olanların hak talepleri ise, gerilimi hukuk alanına taşıyor. İnsan haklarını, dinsel hakları göz ardı ederek kavramak imkânsız. Din özgürlüğü, çağdaş uluslararası hukukun sahnesinde giderek daha fazla görünmeye başladı. Bir yandan, “global köyümüzde" her şey gibi inançlar da sınır tanımıyor ve uluslararasılaşıyor. Diğer yandan 1980’lerde küresel düzeyde baş gösteren, inanca yöneliş ya da dönüş hareketi tüm hızıyla devam ediyor ve ideolojilerin çöküşünden doğan boşluğu doldurma eğilimi gösteriyor. Ulus devletin ortaya çıktığı dönemde uluslararası hukukun kurucu babalarına epeyce mürekkep döktüren din sorunsalı, bu disiplinin mahzenlerine gömülmüş gibiydi... 

---