1923 yılının Eylül ayında tam çay saatinde, bir Osmanlı Konağında, "erken doğum" diyebileceğimiz bir işlemle, bir dernek dünyaya geldi. Abdülhamid'in Seraskeri Rıza Paşa'nın sarayından arda kalmış büyük ve kâgir müştemilat konağının, fildişi sedefli takımlarla döşeli "Şark Salonu", bir kaç hatırlı konuğun toplantısına sahnelik etmekteydi: Ev sahibi -konakta damat- Reşit Saffet Bey, misafirleri olan, Hanedan damadı Osman Hami Beyefendi'ye, Kudüs Mutasarrıf-ı Esbak'ı Cevdet Bey'e ve mülga Meclis-i Kebir-i Maarif azasından Ziya Bey'e, prostelalı hizmetçiler eliyle çay servisi yapılırken, bir derneğin tüzüğünü de imzalatıyordu. Daha Cumhuriyetin ilanına bile, iki aya yakın, vakit var. Davetin ve fikrin sahibi Reşit Saffet Bey, Serasker'in ikinci oğlu Şükrü Paşa'nın, damadı. Genç yaşta temayüz etmiş. Sadrazam özel kâtipliği, elçilik müsteşarlığı ve payitahtın frenk gazetesine başyazarlık etmiş. Fransızcası, ana dili kadar. Bu köşkteki ve Taksim'e yakın, ana caddede kapısı kendi inisyalini taşıyan armalı kışlık evindeki 2 kitaplığında, binlerce kitabı var. Keman çalar, konser verir. Yakışıklı ve hayli çapkın. Avrupa'nın en üst düzeyinde, dostları ve ilişkileri var. Dünyayı tanıdığı için, her ileri ülkede 20-30 yıldır kurulmuş olan bir turizm ve otomobilizm kurumuna, "bir gün" Türkiye'nin de ihtiyaç duyacağını biliyor ve onu şimdiden hayata geçirmek istiyor. Büyük ve zengin ülkelerde bu kuruluş, turing ve otomobil olarak, ayrı-ayrı, 2 tane. Birincisi, tek ve toplu gezilere ve onun konularına ağırlık veren, ikincisi ise sırf otomobili ön plana çıkaran, kuruluşlar. Balkan ülkelerinde, ikisi bir arada. Türkiye' de de öyle olmalı. Çünkü henüz payitahtlığını atamamış şehirde özel otomobil, daha ancak bir kaç düzine. Reşit Saffet Beyin konağında bile, Türk ve Ermeni 2 hizmetçi, Rum dadı, İtalyan mürebbiye, Arnavut 2 bahçevan, Bolulu aşçıdan oluşan, her tür personel var. Ama şoför ve otomobil, yok. Bey, yazın konaktan yürüyerek, rugan pabuçlarını bile tozlandırmadan, Beşiktaş' a kadar iner...

---