M.Ö.5. yüzyıldan itibaren Kafkasya'yı gezip gören ve eserlerinde buradan bahseden Heredot, Hellenikus, F. Arrian, Strabon, Romalı Pliny gibi antik dönem seyyah ve tarihçileri ile Ruslar, Gürcüler, Tatarlar ve Araplar, Kuzey Kafkasya'nın onotkhon (yerli) halkları için Kas, Kask, Kasog, Kasogi, Kerkes, Kerakes gibi isimler kullanmışlardır. Bu tanımlamalar, zamanla batı söylemi ile Circas, Cirkassi, Cirkassiyen ve nihayet Arapların kullandığı Şerakise, Çerakise gibi ifadelerinden hareketle "Çerkes" sözcüğüne dönüşmüş ve literatüre geçmiştir. Çerkes kavramı en dar anlamda sadece Adigelere verilen isimdir. Adigeler ise aşağıdaki boylardan oluşmaktadır: Şapsığlar, Besleneyler, Bjeduğlar, Janeler, Kabardeyler, Abzahlar (Abzeg), Kemirguveyler, Natukhaçlar, Hatıkoylar, Makhoşlar. Çerkes kavramının geniş anlamı ise, Adige, Abhaza ve VUbıh (Ubıh) gruplarını içine alır. Osmanlıdan günümüze Kafkasya'dan göç ederek gelen tüm göçmenlere bir üst kimlik olarak "Çerkes" denilmiştir. Türkiye'de halkın Çerkes sözcüğünden anladığı da budur. Yani, Adige boyları, Abhaz (Abazalar), VUbıh (Ubıhlar), Çeçen-İnguşlar, Osetler, Dağıstanlılar (Lezgi, Avar, Lak, Tabarasan, Agul vb.), Karaçay-Balkar, Nogay, Kumuk, Karapapak vb. boyların tümü Çerkes gibi algılanmaktadır. Bu yanlıştır. Bunların tümü üst kimlik olarak Kafkasyalı olabilir ama bunları Çerkes diye tanımlamak doğru değildir. Bununla birlikte Kafkasya'da yaşamakta olan halkların arasında ortak bir Kafkas kültürü oluşturduğu da bir gerçektir. Biz, bu kitabımızda, Abaza, VUbıh ve Adige (Şapsığlar, Besleneyler, Bjeduğlar, Janeler, Kabardeyler, Abzahlar, Kemirguveyler, Natukhaçlar, Hatıkoylar, Makhoşlar) gruplarını içine alan Çerkesleri konu edineceğiz.

---