Franz Carl Enders, 1912-1915 yılları arasında Osmanlı ordusunda görev yapmış, Balkan Savaşı sırasında askeri eğitmen olarak çalışmış bir Alman subayı. Enders'in, kitabından yola çıkarak, sıkı biz gözlemci ve iyi bir araştırmacı olduğunu söylemek abartma olmayacaktır. Yazarın, toplum ve adaletlerden halk ilişkilerine, ekonomiden sanat ve edebiyata ve Osmanlı tarihinin son yıllarına ilişkin konuları ele alış biçimi ve aktarışı son derece kendine özgü olmakla beraber, bugün hala tartışılan konulara işaret edişi şaşkınlık vericidir. Okur, yazarın o zamanın Türkiye'sinde yaşayan Türkler, Rumlar, Ermeniler ve Araplara dair kendi gözlemlerine dayanan aktarımlarını, yine yabancılar ve levantenlere ilişkin gözlemlerini hayretle okuyacaktır. Türkiye ve Türkler kitabı, tarihi bir belge olmanın yansıra, bir yabancının Osmanlı'nın son dönemine ilişkin görüşlerini okumak açısından da günümüz Türkiyeli okura oldukça ilginç gelecektir. Aradan 90 yıl geçmiş olmasına rağmen kimi konuların halen güncelliğini kaybetmemiş olmasını görmek gerçekten de ilginç olabilir. Ancak daha da ilginci Enders'in "Gelecekte bunlar çok tartışılacaktır, "diyerek bunu görmüş olmasıdır. Türkiye ve Türkler'i okurun beğenisine sunarken, Türk tarihine meraklıların ve konunun uzmanlarının yanı sıra diğer okurların da ilgisini çekeceğine inanıyoruz.

---