Tekeller ve tekelleşme, özellikle son beş yıldır, hem yurtta hem de dünyada en canlı tartışma konularından biri durumuna geldi. Büyük sermayedarlarımızla ilgili haberler artık gazete ve dergilerin sosyete dedikodularına ayrılan sütunlarına sığmamaya, sık sık birinci sayfalara taşmaya başladı. Bu kişilerin yaşamları roman yazarlarına esin kaynağı oldu, ölümleri – sahip oldukları şirketlerin isimlerinin ardarda sıralanmasıyla - birer gövde gösterisine dönüştü. Kapitalist dünyada ise, "çokuluslu şirketler" dedektif romanlarının ve uzay maceralarının kahramanlarını geride bıraktılar. Güçleri ve ilişkileri yüzlerce kitaba konu oldu; hemen her uluslararası kuruluş ta "çokuluslu şirketler" üzerine özel komiteler kuruldu. Bu konuda bir şeyler yazıp söylemek politikacılığın, akademisyenliğin ve hatta entelektüelliğin şartı sayılmaya başlandı. Yerli ve uluslararası tekellerin böylesine aktüel bir tartışma konusu niteliğini kazanmaları, elbette, birtakım temel iktisadi, sosyal ve politik gelişmelerin sonucudur. Tekellere karşı güçlerin ve örgütlerin çabaları gittikçe daha başarılı ve etkili olmaktadır. Ancak sorunun ön plana çıkmasında doğrudan doğruya tekelci çevrelerin oynadığı büyük rol gözden kaçırılmaması gereken önemdedir. Tekelleşme "mızrağı" artık iyiden iyiye rekabetçi, eşitlikçi, hür kapitalizm "çuvalı" na sağmaz duruma gelmiştir. Çok küçük bir azınlığın işçi, köylü, küçük üreticilerin sırtından, onların yoksullukları ve ezilmeleri pahasına akıl almaz zenginliklere hükmetmelerini saklamak iyice güçleşmiştir. Büyük, tekelci sermaye için dolaylı savunma yöntemlerine ağırlık verilmesi zorunlu olmuştur. Toptan reddetmek yerine çarpıtmak; bütünüyle savunmak yerine sözde yararları ve kaçınılmazlığı belirtmek; en ünlü hokkabazları kıskandıracak bir elçabukluğuyla büyük ölçekli üretimin üstünlüklerini özel, tekelci şirketlerin üstünlükleri olarak sunmak; tekelci grupların daha büyük karlar için aralarında sürdürdükleri mücadelenin çalışan kitleler tarafından, kendi dışlarında bir olguymuşçasına…

---