Masonluğun Türkiye'deki tarihçesinde ulusal örgütlerinden birinin resmî adı. 1909 yılında Maşrık-ı âzam-ı Osmanî adı altında kurulmuş olan Türk ulusal mason obediyansı, 1920 yılından sonra Türkiye Büyük Maşrıkı adını almıştı. T.C. Cemiyetler Kanunu uyarınca, 1927 yılında bir tüzel kişilik edinerek örgütlenme gereği doğunca, önce Tekâmül-ü Fikrî Cemiyeti adı altında bir dernek kurulmuştu. 1929 yılında ise bu derneğin adı Türk Yükseltme Cemiyeti olarak değiştirildi. 1930′ların ortalarına doğru, dünya ve ülke konjonktürünün gelişimine bağlı olarak, ülkede sivil toplum kuruluşlarının yürüttüğü faaliyetler Halkevleri bünyesinde toplanmaya başladı. Türk Ocakları, Kadınlar Derneği gibi birçok kuruluş çalışmalarına son verdi. Türkiye Büyük Maşrıkı da benzer şekilde, İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'nın isteğine uyarak Ekim 1935′de çalışmalarını durdurdu.Çalışmalara ara verilmesinden üç yıl kadar sonra, 1938 yılı Haziranında yeni dernekler kanunu çıkarıldı. Masonlar da bu değişikliğin ardından yeniden çalışmalara başlama arzusuyla 1938-1939 yıllarında üç loca oluşturdular. Ancak İkinci Dünya Savaşı'nın başlaması çalışmalara olanak vermedi. Bu arada 1 Haziran 1943 günü yapılan İngiltere Birleşik Büyük Locası toplantısında Önceki Büyük Üstat sıfatını da taşıyan İngiltere Kralı VI. George yeni Büyük Üstadı tanıtırken yaptığı konuşmasında, Masonluğun lağvedildiği veya faaliyetinin durdurulduğu muntazam olarak tanınan ülkeler bulunduğunu; bunun söz konusu Büyük Locaların tarihlerinde hazin bir dönem olduğunu ve koşullar uygun olduğunda İngiltere Birleşik Büyük Locası'nın Hür Masonluğu yeniden canlandırmak için severek yardımcı olacağına ve Hür Masonluğun yaşadığı zorlu günlerden güçlenerek çıkacağından kuşkusu olmadığını söyledi. Konuşma 3 Haziran 1943 tarihli Ulus ve Vatan gazetelerinde yer aldı…

---