Farabi'ye göre insan faziletinin temel mikyası, hemcinslerinin sıhhat ve afiyetlerine esirgemedikleri alakadır. Bu himmeti esirgememiş olan eğer karar mevkiindeki kişi ise, dünyada itibar makamını, ahirette ise cennetini yapar... Devrinin ünlü bilgininin teşhisi aradan geçen zamana rağmen kıymetini muhafaza ediyor. Ve eğer bizler de, Farabi'nin hükmü içinde Osmanlı Hakanlarını değerlendirirsek İkinci Sultan Abdülhamid selef ve halefleri arasında ön plana çıkar. 1880 - 1910 arası yetişmiş, rütbe ve makamlarına bu devrede erişmiş memleket ve hatta dünya çapında şöhrete ulaşmış çok hekimimizle tanışmak, büyük bölümünün de hatıralarını dinlemek ve yazmak saadetine mazhar oldum. Bunlar arasında ihtisas sahalarında yurtta ilk poliklinikleri kurmuş büyük üstatlar vardı: Gözde Esat Paşa, Kadın-Doğumda Besim Ömer Paşa, Kulak-Burun-Boğazda Sani Yaver, Dahiliyede Tevfik Salim Paşa ve Akil Muhtar gibi HOCALAR... Yetiştikleri devri anlatırlarken üzerinde birleştikleri gerçek, zamanlarında söz ve karar sahibi kişilerin başında gelen II. Sultan Abdülhamid'in sağlık konularına gösterdiği ilgidir: Alakası sağlık konularına olduğunca, sahasında kıymet sahibi olabilmiş hekimlere de dönükmüş... Bu hakikate Şişli Etfal (Çocuk) Hastanesini kuran ve uzun zaman buranın başhekimliğini yapan Birinci Ferik Doktor Halil İbrahim Paşanın el yazılı hatıralarını gördükten sonra daha da inandım: Çocuk çağında ölen son kızı Hatice Sultanın difteriden hayatını kaybetmesi acısı ile yeni bir Selatin Camisi yaptırmak istemiş, o tarihte Almanya'dan mikrobiyoloji ihtisasından yeni dönen hekim Binbaşı Halil İbrahim Beyin cesaretli tavsiyesine uyarak devrinin dünya yüzünde en ileri cihazlarına sahip Çocuk Hastanesini on dokuz ay gibi kısa zaman içinde tamamlatmıştı. Halil İbrahim Paşa gibi Saray'da Padişahın hususi hekimliğini ifa etmiş Hakkı Şinasi Paşa, Operatör Cemil Paşa, Kadri Raşit Paşa gibi tıp hayatımızın tanınmış şahsiyetleri de elinizdeki değerli araştırmaya mevzu olmuş Haydarpaşa Hastanesinin de kurucusu olan II.

---