XVII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış ve yazdığı büyük Osmanlı Tarihi ile büyük ün kazanmış olan Naima, görünüşe göre 1655'te Halep'te doğmuştur. Asıl ismi Mustafa ise de kendisi Naima adı ile tanınmaktadır. Genç yaşında İstanbul'a gelen Naima Eski Saray'ın baltacılar ocağına girmiş, edebiyat ve nücum (astronomi) 'un dışında bilhassa tarihe karşı büyük bir ilgi duymuştur. Önce Kalaylı-Koz Ahmed Paşa'nın divan efendisi olan Naima, sonradan sadrazam Amcazade Hüseyin Paşa'nın teveccühünü kazanmayı başarmıştır. Hüseyin Paşa, Naima'yı vakanüvisliğe tayin etmiş, Şarihü'l Menar Zade'nin müsveddelerine dayanarak bir tarih yazmasını istemişti. Eserini Amcazade'ye ithaf eden Naima daha sonraki sadrazamlar tarafından da gerekli ilgiyi görmüştü. Bir ara Çorlulu Ali Paşa tarafından Hanya'ya sürülmüşse de kısa bir müddet sonra, önce Bursa'ya daha sonra da İstanbul'a dönmesine müsaade edilmişti. Nihayet Damat Ali Paşa'nın himayesi sayesinde baş-muhasebeciliğine kadar yükseltildi ise de, sonradan yine gözden düştü. Mora'da defter emini iken Temmuz 1716'da vefat ederek, Salya Badra'da cami haziresine gömüldü. Naima Efendi'nin tarihi esas itibariyle bir kompilasyon mahsulü olmasına rağmen renkli tasvirleri ve olayların iç yüzünü açıklığa kavuşturması ile nükteci ifade tarzı sayesinde bu güne kadar üzerinde en fazla ilgiyi toplayan eserlerden biri olmuştur. Naima'nın bu gün altı cilt halinde elde bulunan Tarih'i 1000-1070 seneleri arasındaki vak'aları anlatır. Bununla birlikte, Naima'nın eserinin en orijinal kısmı kendisinin görüşlerini içine alan ve Feyzullah Efendi vak'ası hakkında Tarih'inin sonuna alınmış olan risaledir ki burada onu vermeyi daha uygun bulduk. Naima'nın eserini ne şekilde yazdığı, hususu ise, konumuzun dışında kalmaktadır.

---