Toplu iş sözleşmesi Türk Hukuku için yeni bir kavram değildir. 1926 yılından beri Borçlar Kanununda iki madde halinde yer alan umumi mukavele, toplu iş sözleşmesinin esaslarını düzenlemektedir. Ancak, umumi mukaveleler, grev ve lokavtın yasak bulunması yüzünden uygulanamamış, hukukçuların dikkatini çekmemiştir. Grevin Anayasa teminatı altında bir hak olarak tanınmasından sonradır ki, memleketimizde kolektif iş hukukunun bu arada toplu iş sözleşmelerinin büyük önem kazandığı görülmektedir. 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu ile toplu iş sözleşmeleri yeniden ve umumi mukaveleye göre çok daha teferruatlı hükümler halinde düzenlenmişlerdir. Kanun 1963 yılında yürürlüğe girer girmez çok geniş bir uygulamaya mazhar olmuş, ancak bu uygulama aynı zamanda kanundaki boşlukların ve ıslaha muhtaç hükümlerin varlığını gün ışığına çıkarmıştır. Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun hazırlık çalışmaları ve parlamentodaki müzakereler konusunda, hukukçunun faydalanabileceği oldukça zengin malzemenin bulunduğu ileri sürülebilir. Ancak gerek kanım tasarısı gerekçesinin gerek komisyon raporlarının, gerekse meclis müzakerelerinin incelenmesi göstermektedir ki, bugün tatbikatta büyük ihtilaflara yol açan birçok mesele çok defa kimsenin dikkatini çekmemiş, bazan teferruat hükümleri üzerinde geniş tartışmalar açılırken, esaslar gözden kaçınılmıştır. Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu hazırlanırken tek bir hukuk sisteminin esas alınması yerine, çeşitli hukuk sistemlerinden faydalanılmak suretiyle özellik arzeden yeni bir kanun meydana getirilmek istenmiştir. Bu davranış meclis müzakerelerinde, misyon sözcülerince muhtelif konularda farklı hukuk sistemlerine yapılan atıflar dolayısıyla ortaya çıktığı gibi, yabancı memleket mevzuatının incelenmesinden de anlaşılmaktadır. Mesela dayanışma aidatı İsviçre Hukukuna has bir müessese iken, toplu görüşme mecburiyetine ve uzlaştırma kurullarına Amerikan ve Fransız Hukuklarında rastlanmaktadır.

---