Cilt sanatımızın niteliğini ve gelişimini göstermek, bu çalışmanın amacıdır. Ayrıntılara girmeksizin, devirlere göre cilt sanatındaki değişmelerin saptanmasına çalışılmıştır. Ancak, bu değişimleri, üslup farklılıklarını gösterebilmek, gerek materyalin çokluğu ve dağınıklığı, gerek cilt ustalarının eserlerine tarih ve adlarını koymamaları, hatta eserin yazıldığı yılın bile her zaman belirtilmemesi yüzünden, oldukça zordur. Doğu cildinin yapım tekniği ve biçimi aynıdır. Ancak kullanılan malzeme ve kapaklara yapılan süsleme farklıdır. Bu yüzden ciltler sınıflandırılırken, kullanılan malzeme esas alınmıştır. Kitap kapları devirlere, yapıldığı tarihe göre özellik gösterir; ama kitabın yazıldığı tarihi, devrini göstermeyebilir. Kitap tamamlanıp formalar dikildikten, hatta şiraze örüldükten sonra, ayrı olarak hazırlanan cilt kitaba takıldığı için çıkarılması, çalınması, değiştirilmesi kolay olmuştur. Daha Vakıf Kütüphaneler zamanında, yıpranan eserlerin onarımı için görevlendirilen mücellitler cildi devrine göre onarmaları konusunda uyarılmışlardır. Günümüzde Süleymaniye Kütüphanesi Cilt ve Patoloji Servisi'nde de bu kural geçerlidir. Ancak bunun her zaman uygulanabildiği konusunda kuşkuluyuz. Dolayısıyla yazma eserin cildi, eserin yazıldığı dönemi belirtmede elbette yardımcı olacaktır; ancak çok dikkatli olmak ve iyice incelemek koşuluyla. Klasik cilt sanatımız tanıtılmaya çalışılırken, bilinen örnekler dışında cildin her türünün örneği resimlerle verilmeye çalışılmış; çeşit çokluğu belirtilmek istenmiştir. Sanat tarihçilerinin alışılmış resmi anlatma metodunun dışına çıkılarak, resimlerde görülenler anlatılmamış; yalnızca neyin örneği olduğu, bulunduğu kütüphane koleksiyonunun adı, demirbaş numarası, yazar-eser adı ile varsa istinsah tarihi belirtilmiştir. Ciltçilikle ilgili terminoloji metinde verilmeye çalışılmış; bunların dışında, konuyla ilgili sözcük ve terimler sözlük bölümünde verilmiştir...

---