Eski âlimlerimiz başlı başına ahilik kitabı yazmağa özenmemişlerdi. Onlar bu işi lüzumsuz görüyorlardı. Çünkü onların nazarında en yüksek bir ahilik kitabımız vardı. Bu kitap Müslümanlar için kuranı kerimdi. Bu kitap insana doğru yolu gösteriyordu. Selamet ve saadetin prensipleri o kitabın içinde yazılı idi. İnsanın kendi nefsine, anasına ve babasına, büyüklere ve küçüklere, yoksullara, öksüzlere, yurduna ve devletine karşı mükellef olduğu vazifeleri o kitap bize mükemmelen haber veriyordu. Bu mübarek kitabın öğrettiğine göre bir insan öldürmek cinayetlerin en ağın idi. O cinayetin dünyadaki cezasından başka ikinci hayatımızdaki cezası müebbeden ateşte yanmaktı. Zira insan Allah'ın bir yapısı idi. Katl o yapıyı yıkmaktı. İnsanın gerek kendisine ve gerek başkalarına mazarrat verecek olan bütün fena hareketlerini ve düşüncelerini, bütün fena ve muzır adet ve teamüllerini o kitap men etmişti. İnsanları zulümden şiddetle tahzir eden bu mukaddes buyruk bize mütemadiyen iyilik etmeği emrediyordu. Âdemoğulları içinde kimin takvası ve iyiliği çoksa o en yüksek bir adamdı. Eslafımızın hayatında ahlakın ikinci mühim kaynağı hazreti Muhammed'in sözleri idi. Esasen peygamberimizin kendisi bu dünyaya iyi ahlakı öğretmek için geldiğini ve buna memur olduğunu haber vermişti. Bunun için Eslaf ahlakı, kur' andan sonra Muhammedin sözlerinden çıkarmağı uygun bulmuşlardı. Bundan başka "her kim peygamberimizin sözlerinden kırk hadis öğrenirse Ahirette mesut olur' manasına gelen bir hadis birçok kalem sahibi adamların, en evvel ahlaka, ondan sonra çalışmağa, ticarete, sıhhate, ok atmağa, biniciliğe ilah hadisleri toplayıp bir risale şeklinde neşretmeğe teşvik eylemişti. Bu risalelerin birçoğu hakikaten çok güzeldir. Peygamberimizin arkadaşlarından amcasının oğlu ve damadı Ali eshab içinde bilgisi ve hafızası ile pek mümtaz bir şahsiyetti.

---