Batı kaynaklarının 15. yüzyılın ikinci yarısından itibaren büyük ilgisini çeken Topkapı Sarayı, Osmanlı imparatorluğu ve İstanbul ile ilgili hemen her eserde yer alır. Bizde ise gerek Cumhuriyet öncesi ve sonrasında Topkapı Sarayı ile ilgili kitapların iki elin parmakları denecek kadar az sayıda olduğu görülmektedir. Topkapı Sarayı ile ilgili en eski derli toplu kaynak sayılabilecek yayın, II. Meşrutiyet sonrasında Vakanüvis Abdurrahman Şeref Bey'in Tarihi Osmani Encümeni Mecmuası'nda 8 bölüm halinde yayınladığı "Topkapı Sarayı Hümayunu" adlı çalışmasıdır. Bu çalışmanın diğer bir önemi de yazarın o tarihlerde tespit ettiği binaların inşa ya da tamir kitabelerini vermesidir. 1914'te "Muhafaza·i Asar-ı Atika Encümeni" Saray'ın o sıradaki vahim durumuna ve yapılmakta olan tamiratın kötülüğünü bir rapor düzenleyerek hükümete bildirmiştir. Bu rapor 4 yıl sonra metin dışı altı fotoğrafla birlikte 11 sayfalık bir broşür şeklinde yayınlanmıştır. Cumhuriyet öncesinde Kolağası Mehmed Raif Bey'in "Topkapı Sarayı Hümayunu ve Parkının Tarihi" adlı çalışması kitap halinde basılmış en eski Türkçe çalışmalardan birisidir. 3 Nisan 1924'te Bakanlar Kurulu kararı ile Topkapı Sarayı Müze haline getirilmiştir. Bir yıl sonra da ilk rehberinin yayınlandığı görülmektedir. Aynı rehberin Fransızca bir baskısı da yapılmıştır. 1928'de İstanbul'un Levanten yazarlarından W. Sperco'nun Fransızca yayınlanan bir çalışması da bulunmaktadır. Halil Edhem Bey, 1931'de Topkapı Sarayı ile ilgili fotoğraflı ilk derli toplu çalışmayı gerçekleştirmiştir. Bu kitap Türkçe ve Fransızca olarak Kanaat Kütüphanesi tarafından yayınlanmıştır. Aynı yıl Sedad H. Eldem'in de Topkapı Sarayı ile ilgili bir çalışmasının yayınlandığı görülmektedir. 1933 yılında ise Sarayın gayet kaliteli ve esaslı bir rehberi yayınlanmıştır. 1933'ten günümüze bu rehber gibi Topkapı Sarayı hakkında toplu bilgi veren bir yayın gerçekleştirilmemiş, bugünde böyle bir rehberin bulunmadığı dikkati çekmektedir. 1936'da aynı rehberin İngilizcesi de çıkarılmıştır... Nezih BAŞGELEN Saray müdürlerinden Tahsin Öz 1952'de Basın - Yayın - Turizm Genel Müdürlüğü için İngilizce olarak "Topkapı Sarayında 50 Şaheser"i hazırlamıştır (9). Bundan bir yıl sonra Tahsin Öz İstanbul'un Fethinin 500. yıldönümünü anmak üzere "Topkapı Sarayında Fatih Sultan Mehmet II'ye Ait Eserler" adlı bir katalog çalışmasını yayınlamıştır (10).

---