Topkapı Sarayı Müzesinin sahip olduğu önemli değerlerin biri de Hazine-i Hümayun evrakı denilen Osmanlı Saray Arşividir. Katalogları basıldıkça Osmanlı Devletinin siyasi, sosyal ve iktisadi konularını daha gerçekçi ve sağlam bir biçimde ortaya çıkaracak olan bu arşivin teknik taraflarını uzmanlara bırakarak kısa tarihçesini vermek istiyoruz. Bunu müspet yolda hizmet verenleri bir kez daha anmak için bir fırsat olarak değerlendiriyoruz. Osmanlı padişahları, dönemlerinin önemli belgelerini Hazine-i Hümayunda muhafaza etmişlerdir. Hazinenin i 914 yılındaki tamiri sırasında aynı binanın alt katındaki bodruma konulmuş olan bu belgeler 1925 yılında Saray Kütüphanesine nakledilmişlerdir. Daha sonraki yıllarda Darüssa'ade Ağası Dairesi ile Saray'ın muhtelif koğuş ve bölümlerinde bulunan belgeler de Hazine-i Hümayun evrakına ilave edilmiştir~ Saray mutfaklarının kiler ve yağhane bölümleri i 958 yılında restore edilmiş, 1962 yılında kütüphanede bulunan arşiv malzemesi buraya nakledilerek Osmanlı Saray Arşivi ayrı bir bölüm haline getirilmiştir. . Hazine-i Hümayun evrakından yararlanma gayesi ile yapılan çalışmalar 1933 yılında başlamıştır. Müzenin tanzimi ve saray eşyasının teşhir edilmesinde önemli bilgiler elde edilmiş, bu arada 12046 belgenin envanteri yapılmıştır. 1937 yılında Türkiye arşivlerinin tetkiki için davet edilen Macar arşiv uzmanı Fekete Lajos, Saray Arşivi için de rapor vermiş, belgelerin evrak ve defter olarak ayrılması ve aynı konulu belgelerin bir araya getirilmesi teklifinde bulunmuştur. Evvelce belli bir sisteme göre düzenlenmiş olan dosyalardaki karışıklık bu çalışmalar sırasında meydana gelmiştir. 1937-1938 yıllarında Başbakanlık Arşivi ve Müze görevlilerinden kurulan bir heyetle çalışmalar devam etmiştir.

---