Tarihi şahsiyetler, tarihin akışını değiştirebilirler mi? Yoksa tarihte şahsiyetin rolü, bu akışı yalnız hızlandırabilmek veya yavaşlatmaktan mı ibarettir? Bu suallerin cevapları, tarih felsefesinin, yani tarihte kanuniyetler araştıran bilgi kolunun başlıca konularından birini teşkil eder. Bu bilgi kolu; şartları, olayları çeşitli yönlerden alan ve kanuniyetleri çeşitli dünya görüşleriyle aydınlatan bazı akımlara, daha doğrusu anlayış sistemlerine bölünmüştür. Bu çeşitli sistemleri biz, materyalist ve idealist ekoller olarak vasıflandırabiliriz. Fakat tarihte şahsiyetin rolünü araştıran tarih felsefesi hangi mektebi temsil ederse etsin, her ikisinde müşterek olan prensip şudur ki; tarihi şahsiyet, hem içinden doğduğu toplumun mahsulüdür, hem bu toplumun kaderine tesir eder ve ona damgasını vurabilir. Bu mekteplerin tarihi izah ederken anlayışlarındaki fark, yalnız temel ilke ve faktörlerdir. Yani, hangi çeşit sebepler, faktörler ve itici kuvvetler, toplum içinde tarihi gelişmenin ve dolayısıyla toplum yapısının temelini teşkil ederler? Hangi çeşit sebepler, faktörler ve itici kuvvetler de, toplumsal gelişmenin ve tarihi olayların üst ve tabi güçleri veya organları olur? Mustafa Kemal (Atatürk) de, tarihi bir şahsiyettir. Bu şahsiyetin de tarihin akışında bir rolü vardır. Hem de, içinden çıktığı Türk toplumunun kaderine damgasını vuracak ve çağının olaylarına yön verecek kadar güçlü ve etkili bir rol. Bu bakımdan milletinin kaderine olan müdahalesi şüphe götürmez. Zaten, üç ciltlik bir hacim içinde toplamış olduğumuz bu kitabın davası, onun hayat mihveri etrafında bu müdahaleyi aydınlatmaktan ve değerlendirmekten ibarettir. Çağımızın gelişmelerine olan müdahalesine gelince; onun Türkiye'de başardığı ve bütün sömürge, yarı sömürge ülkelerin milli kurtuluş hareketlerine önder olan, yön tayin eden siyasi ve iktisadi egemenlik savaşı dediğimiz hareket, onun çağdaş hüviyetinin diğer orijinal cephesidir.

---