Yeryüzünde tarihi en zengin Milletlerden biri olan Türklerin geriye doğru uzanan 3.000 yıl içinde türlü adlarla kurdukları devletlerle dünya tarihinin yarısından fazlasını oluşturdukları söylenebilir. İşte, bu zenginlik nedeniyledir ki, Osmanlı tarihi üzerinde yerli ve yabancı yüzlerce kitap ve makale yazılmıştır. Günümüzde de yazılmaktadır ve yazılacaktır da. Avrupa ve Amerika'da çeşitli üniversitelerde öğrencilere Osmanlı tarihinin ayrıntılarına inen tezler verilmekte ve tartışılmaktadır. Geçen yaz karşılaştığım Belgrad Üniversitesini bitirmiş bir doktora öğrencisinin tezi hayli ilginçti. Bu genç "Tuna'da Osmanlı donanması" konusunu seçmişti. Doktora öğrencisi, İstanbul'da Devlet Arşivi'mizde çalışmış, bir hayli doküman toplamış, işlemek üzere yurduna dönüyordu. Bayezid Devlet Kütüphanesine de uğramıştı, bu konuda yeni yayınları görmek için. Biliyorsunuz yurdumuzda yayınlanan her basıyı görmek mümkündü Devlet Kütüphanesi'nde en modern tasnif ve koşullar içerisinde. Evvelce Osmanlı İmparatorluğu'nun birer eyaleti olan ve günümüzde birer devlet statüsü kazanmış olan milletlerde bu araştırmalar devamlı sürdürülmekte ve Osmanlı Türkeri'nin Anadolu'nun küçük bir kasabasında doğarak kısa süre içinde büyük ve adil bir fütuhat yaparak, gönüller fethederek nasıl genişlediği araştırılmakta ve bu arada çöküş nedenleri de tespit edilmeye çalışılmaktadır. Son birkaç yıl içinde yurdumuza kadar gelerek Osmanlı tarihi üzerinde çalışan yabancı öğrenci ve öğretim üyelerinin araştırma konularından örnekler vermekle bu kanıtımız kuvvetlenecektir: Örneğin; bir Fransız araştırmacı "Osmanlı Devleti toprak ve şehir hayatı ile Rumeli'de Osmanlı fütuhatının başlaması" konusunu ele almıştır. Bir Amerikalı "XIX. Yüzyılda Osmanlı reformları"nı incelerken, bir başka Amerikalı "XVII, XVIII ve XIX. yüzyıllarda İstanbul'da esnaf teşkilatı" üzerinde geniş bir çalışma yapmıştır...

---