"1856 Paris antlaşmasından sonra devletin politik durumu parlaklık kazandığından Osmanlı devletinin borç alma girişimlerine Avrupa bankaları kapılarını açtı. Borcu alan devlet yersiz harcamalara ve uçarı davranışlara koyuldu. Borçlar çoğaldıkça faizler de arttığı için bütçe açıkları her yıl kabarıyor, faizlerin ödenmesi için maliye yeni borçlanma bağlantıları yapmak zorunda kalıyordu. Şirvanizade Rüştü Paşanın sadareti sırasında bir taksit konsilit faizi ödemek için Galata bankerlerinden yüzde on sekiz faiz, ayrıca yüzde bir komisyon ile borç alınması yoluna gidildi. Eski borçların ödenmesi için böylesine ağır koşullara koyun eğmek zorunda kalmak devleti tükenmeye doğru götürüyordu." "Geçen yazılarımızda değinildiği gibi Abdülaziz'in saltanatın son dönemlerinde düzenli ve düzensiz borçların yıllık taksidi genel gelirin dörtte üçüne yaklaşmıştı. Geri kalan dörtte bir ise aşağı yukarı beş milyon lira tutuyordu. Bununla sıradan giderleri karşılamaya, her yıl birbirini izleyerek kabartmakta olan açığı kapatmaya çalışmak olanak dışı bir iş aşmaya erişmişti. Bakanlar kurulu Ali'nin külahını Veli'ye, Veli'ninkini Ali'ye geçirmekle zaman kazandığı bir sırada..." "Meclis-i Vala'nın eski tutanaklarında üstü kapalı olarak değinmek istediği yasalar gerçekleşiyordu. Meclis-i Vala'nın, dış borçlanmalara gerçekte ayrıntıları ile düşünülmesi gereken önemli bir sorundur, demesindeki amaç, Avrupalılardan ödünç aldığımız paraları zamanında ödeyemezsek mali sağınlığımızın bir paralık olacağını, bu denli de kalmayıp siyasal onurumuzun ve etkinliğimizin sarsılarak her geçen gün zarara uğrayacağını vurgulamaktadır..."

---