MATRAKÇI NASUH
Matrakçı Nasuh, Türk kültür tarihinin üretken, üretken olduğu kadar da ilginç ve çok yönlü isimlerinden bir tanesidir. Çok yönlüdür çünkü, o bir ressam, bir tarih yazarı, bir matematikçidir. Aynı zamanda da adını taşıdığı “matrak” sporunda bir usta ve iyi bir silahşördür. Doğum tarihi bilinmemektedir.
Matrakçı Nasuh’un, 2.Bayezid zamanında, Enderun’da eğitim gördüğü bilinmektedir. Fransız araştırmacı Dominique Halbout du Tanney, bu okulun “Galatasaray” olabileceğine işaret etmektedir. Matrakçı Nasuh da, yapıtlarını daha geç bir dönemde vermiş olsa bile, tıpkı Pîrî Reis gibi, 2.Bayezid döneminde yaşanan büyük kültürel ortamın ve dinamizmin yetiştirdiği bir yaratıcı kişiliktir.
Matrakçı Nasuh’un, tartışma kabul etmeyen yazı ve resim yetenekleri yanında, iyi bir eğitim aldığı da kesindir. Çünkü kalem oynattığı tarih yazıcılığı ve kitap yazdığı matematik bilgisi, ancak iyi bir eğitimin sonucunda ürün vermeye uygundur.
Uzmanlar, Nasuh’un 1517 de kaleme aldığı matematik kitabında, rakamlar, pozitif tam sayılar, dört işlem gibfkonuları işlediğini belirtmektedir. Ama ilginç olan, Nasuh’un ölçekler, miras, vergi ve benzeri konuları da ele almasıdır. Böyle bir tespit, Matrakçı Nasuh’un ülkenin yönetici kadrolarının ihtiyaçlarını yakından bildiğini ya da izlediğini göstermektedir.
Tarih, Matrakçı Nasuh’un yetenek ve bilgisini birlikte kullandığı ve başarılı olduğu bir alandır. Kanunî tahta geçtikten sonra, ünlü tarihçi Taberî’nin -“Tarihür-resul ve’l mülk”- adlı kitabım Türkçeye çevirmiştir. Ama Matrakçı Nasuh, asıl kendi özgün yapıtlarıyla klasik Türk tarih yazıcıları arasındaki yerini almıştır.
Bu kitapta yeni Türkçe’ye aktarılan, minyatürlerle bezenmiş “Tarih-i Sultan Bayezid”, Matrakçı Nasuh’un işte böyle bir eserdir. “Fetihnâme-i Karaboğdan”, “Târîh-i Feth-i Şikloş ve Estergon ve îstunibelgrad” gibi çalışmaları ise, Kanunî döneminin zaferlerine adanmıştır.

---