Memleketimizde Cumhuriyetle birlikte eğitimde alınan mesafe, diğer alanlarda olduğu gibi, yakın tarihe göre değerlendirile gelmektedir. Buna göre ortaya çıkan derece ve nitelik farklılıkları, daha sonra yapılacaklar hakkında, çalışanlara bir karşılaştırma imkânı vermektedir. Yakın tarih içinde eğitimcilerin esas alındığı monografi çalışmalarının yeterli olduğu söylenemez. Genel olarak eğitim olaylarının araştırılması ise; eğitimcilerin kendine özgü yetenek ve ilgilerinin olaylar üzerindeki etki ve doğrultularını değerlendirmekten uzaktır. Bu yüzden Tanzimat'tan sonra başlayan kültür hareketleri bir süre sınırlı sayıda şahsiyetin eseri olarak kabul edile gelmiştir. . Yakın tarihimiz içindeki yeni kültür hareketleri Şinasi ve Namık Kemal gibi bir kaç yüksek şahsiyetin çabaları ile sınırlı olmayıp oldukça geniş bir zümrenin çalışması sayesinde doğmuş ve gelişmiştir. Bu zümre içinde eğitimcilerin farklı bir yeri vardır. Çok çeşitli görev ve etkinliklerine rağmen eğitimci amaçlarını korumuş olan aydınlar, bu özellikleriyle edebiyat ve tarih araştırmaları kadar eğitim monografilerine konu olmamışlardır. Bu tür monografiler, yeni kültür hareketlerinde eğitimcilerin gerçek katkılarının, geçmişten günümüze sarkan eğitim sorunları karşısında biraydın olarak onların ne düşündüklerini ve neler önerdiklerini de ortaya koyacaktır. Gerçekte "Türk Kültür ve Eğitimine Katkıları Açısından M. Tahir Münif Paşa ve Ali Suavi Üzerinde Mukayeseli bir Çalışma" adı ile 'Doktora Tezi' olarak hazırlanan ve Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretim Anabilim Dalı'nda -Şubat 1989'da- kabul edilen bu araştırma işte bu amaçla ortaya çıkmıştır...

---