Türk aydını, XVIII. yüzyıldan sonra, belirgin biçimde batılılaşma sürecine girmeye başlar; Avrupa'yı ve özellikle Fransa'yı örnek olan bir arayışa yönelir. Bu arayış, Türk sosyal hayatını yakından ilgilendirir. Hayatın her alanında, yenilik yolunda arayışlar sürer. Ekonomi, politika, fikir ve edebiyat alanına yansıyan bu arayışlar, "Batı tesirinde" yoğunlaşma gösterir. Edebiyat nazariyatçısı Prof. Dr. Sadık K. TURAL, bu yüz elli yılı aşkın edebiyat hayatımızı, "Arayışlar Devri Türk Edebiyatı" olarak adlandırır. Kimileri bu dönemi, "Teceddüt Edebiyatı" "Yenileşme Devri Türk Edebiyatı", "Batı Tesirinde Türk Edebiyatı"; kimileri de "Avrupai Türk Edebiyatı", "Modem Türk Edebiyatı", Yeni Türk Edebiyatı", "Son çağ Türk Edebiyatı" şeklinde adlandırmaktadır. Biz bu devreyi, "Arayışlar Devri Türk Edebiyatı" şeklinde algılayan düşünceden yanayız. Bu bakımdan, çalışmamızın ilk cildine, "Arayışlar Devri Türk Edebiyatı: I, Tanzimat Edebiyatı" adını veriyoruz. TANPINAR, bir devrin ebedi çehresini tespite çalışmayı, edebiyat tarihinin işi kabul eder. Türlerin gelişmesi, zaman ve muhit fikirleri, sanatçı, eser ve nesil, bu perspektif içerisinde bütünleşerek, zevk imbiğinden süzülür ve edebiyat tarihini ortaya çıkarır. Bu anlamda, Türk edebiyat tarihinin yazılıp yazılmadığı, tartışma konusudur. Abdülhalim Memduh'un ''Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye"sinden, Vasfi Mahir'in "Büyük Türk Edebiyatı Tarihi"ne kadar, yaklaşık otuz dolayında edebiyat tarihimiz, henüz bu tartışmanın muhatabı olmaktan kurtulabilmiş değildir. Edebiyat tarihi, bir milletin yüzyıllar boyunca meydana getirdiği edebi eserleri inceleyerek duyguda ve düşüncede izlediği yolu, geçirdiği safhaları tanıtan bir misyona sahiptir. Agâh Sırrı LEVEND, edebiyat tarihi çalışmalarında belgelere dayanan ve objektif kalmayı gerektiren bir yöntemin izlenmesinden yanadır. Bu anlayış çerçevesinde, söz gelimi, Faik Reşad'ın "Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye"si, İbrahim Necmi (DİLMEN)'nin "Tarih-i Edebiyat Dersleri" sayılabilir…

---