Osmanlı Devleti Basın Hareketleri
Türk modernleşmesinin ciddiyetle ele alındığı ve dönüşüm düşüncesinin eyleme aktarıldığı on dokuzuncu yüzyıl, birbirlerini etkileyen konumdaki siyasi, sosyal ve edebî mecraların hareketliliklerine sahne olur. Avrupa’da pek çok alanda görülen ilerleyişin Osmanlı Devletinde de sergilenmesinin salt bir arzunun veya hevesin ötesinde zorunluluk hâline geldiğinin fark edilmesi, yalnızca Batı’yı tanıyan aydınların değil idari mekanizmadaki kişilerin de yenileşme mücadelesine aktif kimlikle katılmalarım beraberinde getirir. Özellikle ekonomik cephe ve gayrimüslim azınlık hakları üzerinden kıskaca alma, yıldırma politikalarına maruz kalan devlet, dış siyasetteki muhataplarının taleplerine makul karşılıklar aramak, yer yer imtiyazlar vermek suretiyle kalkınma hamleleri için gereken zamanı yara tma uğraşma girer. Fakat sanayi devrimi erinden dünya geneline yayılan “hız” a uyum sağlayıp aynı zamanda Fransız İhtilali’nden gelen ve azınlıklar için ayrılıkçı fikirleri ortaya çıkaran/destekleyen özgürleşme düşüncesine karşı tepki ortaya koyabilme gayretinin gerekliliği, her alandaki atılımlarm kontrol altında tutulması anlayışını zaruri kılar. Bu doğrultuda yönetim düzeyinde alman kararlar, gösterilen tutumlar, siyasi manevralar buhran sürecindeki devletin iç dinamiklerinde gerginliği artırır ve muhalif kesimi daha gür sese kavuşturur. Elbette gerek yönetimin gerek muhalefetin temel gayesinin devletin bekasını sağlamak olduğunu, aralarındaki farklılığın yönetim biçiminden kaynaklandığını, muhaliflerin bürokratlara tepkilerde bulunduklarını ve demokratik, çoğulcu katılımlı bir işleyişi arzuladıklarını hatırlatmakta fayda vardır.

---