Yunanistan'ın Makedonya bölgesindeki Selanik, kendi adını taşıyan körfezin kıyısında kurulu bir şehir, İzmir'in bir benzeri. Makedonya kralı Kassandros, kente eşinin adını vermiş: Thessaloniki. Yunanca okunuşu Seloniki, Türkçede incelip zarafet kazanmış ve Selanik olmuş. İlk kez 1. Murat (Hüdâvendigâr) devrinde fethedilen Selanik, Bizans ile Osmanlı arsında birkaç kez el değiştirmiş. Sultan 2. Murat l430'da kesin olarak topraklarına katmış Selânik'i. Osmanlı mülkü olan Selanik, Sancak merkezi yapılarak, Rumeli Eyaletine bağlanır. Surlarla çevrili kente ve yakın çevresine, önce Konya ve Aydın'dan getirilen Yörük Türkmenler iskân edilirler. Akdeniz iklimine sahip iki kardeş deniz şehri olan İstanbul ile Selanik arasındaki tarihî ve ticarî iliş¬ kiler oldukça eskiye dayanıyor. İstanbul Ticaret Odası'nın yayınlamayı düşündüğü bu prestij eserde, iki şehrin kadim hikâyesi, gerçekler ışığında, titiz bir üslûp ve edebî bir dille kaleme alındı. Tarih ve ticaret kitabından ziyade, "erdemli insan düşüncesini" felsefî derinliği ile işleyen, entelektüel, edebî, lirik ve dahi trajik bir eser ortaya çıktı. Bu çalışma, Batılı filozoflarla, Doğulu bilgelerin yaktığı kutsal ışıkla, yaşadığımız karanlık, ürkütücü uçurumları aydınlatma gayreti ve insanın, "insan olma" çabasıdır. Elbette yeryüzünü "cennet kılmak" mümkün değil; fakat insanın, yeryüzünde "insanlığını kanıtlayacağı" başka bir hayat, başka bir dünya da yok. Erdemli insan, aşağıların aşağısında kalmaya razı olmayan varlıktır; onun üstünlüğü, insan olma yolunda sevgi ve cesaretle sergileyeceği merhamet, fazilet ve vicdan duygusuyla ölçülür. Çünkü, Herman Hesse'nin dediği gibi, "Sevgi, zorbalıktan güçlüdür!" Selanik, eski bir Osmanlı liman şehri. Doğunun Batıya açılan kapısı. Yenilikçilerin "Kâbe-i - 8 - hürriyet"i... Ve Türkler için "Balkon Bozgunu" ne ise Yunanlılar için de, "Küçük Asya Felâketi", Yunanca ifadesiyle, "Mikro Asyatiki Katastrofi" o demek. Bu olayı, büyük idealleri (Megali Idea) için kırılma noktası kabul ediyorlar. Din, dil ve ırk ayrılıklarına rağmen, Osmanlının 500 yıl, barışı ve birlikte yaşama aşkını, erdemini, diğerkâmlığını aşıladığı Rumeli, evlâd-i fatihan, nam-ı diğer Balkanlar, Batıda gelişen uluslaşma sü¬recine paralel olarak, Osmanlının güç kaybına uğraması sonucu tam bir çözülmeye, kargaşaya itilmiş. Karşılıklı büyük acılar yaşanmış…

---