Son dönem Osmanlı tarihinin, üzerinde en çok tartışılan konularından birisi Sultan II. Abdülhamid ve dönemi olmuştur. "Ulu Hakan" mı yoksa "Kızıl Sultan" mı, hangisinin doğru olduğu ikileminde kalan geniş bir okuyucu kitlesi Sultan II. Abdülhamid'in kişiliği, siyaseti ve icraatı konusunda sürekli tereddütler geçirmiştir. Gerçi son zamanlarda Sultan II. Abdülhamid ve dönemine dair ortaya konan çalışmalar bu tereddüdü, birbirine tamamen zıt bu iki farklı yaklaşımı büyük derecede değiştirmiş, daha dengeli tavırlar sergilenmesine yardımcı olmuş gözükmekteyse de Sultan II. Abdülhamid ve döneminin tam anlamı ile açıklığa kavuştuğu söylenemez. Sultan II. Abdülhamid döneminin daha iyi anlaşılması şüphesiz öncelikle onun karakterini, düşünce ve inanç dünyasını yakından tanımaya bağlıdır. İşte bu noktada gerek onu tanımaya ve gerekse dönemini ve icraatlarını anlamaya, sürgün yıllarındaki ruh halini tahlil etmeye ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin iktidar yıllarına ışık tutmaya katkıda bulunmak amacıyla onun sürgün yıllarındaki hususi doktoru Atıf Hüseyin Bey tarafından kaleme alınan günlüğün okur dünyasına kazandırılmasının yararlı olacağı düşünülmüştür. Doktor Atıf Hüseyin Bey tarafından kaleme alınan günlük Türk Tarih Kurumu kütüphanesinde bulunmaktadır. İlaç firmalarının vermiş olduğu bir el büyüklüğündeki gayet küçük ajandalara yazılmış olup toplam 12 defterden oluşmaktadır. Atıf Hüseyin Bey, Abdülhamid'in Selanik'e sürgüne gönderilmesinden Beylerbeyi Sarayı'nda ölmesine kadar onun hususi doktorluğunu yapmak üzer~ İttihat ve Terakki hükümeti tarafından görevlendirilmiştir. Enver Ziya Karal, Osmanlı Tarihi, Birinci Meşrutiyet ve İstibdat Devirleri (1876-1907), Ankara, 1988, adlı eserinde günlüğün 18 defterden oluştuğunu belirtmektedir. Türk Tarih Kurumu kayıtlarında ise defter sayısı 12 olarak gözükmektedir. Enver Ziya Karal bu defterleri kullanmış, ancak kullanmış olduğu bilgilerin sayfa numaralarını yanlış göstermiştir…

---