Suat Derviş: Başı eğilmez kadın" . Bir makalenin başında okumuş olduğum bu üç sözcüğü belleğimin bir köşesinde uzunca bir süre tutmuştum. Bir erkek adı taşıyan ve başı eğilmediği söylenen bu kadın beni çok etkilemişti; zaman içinde onu daha çok merak ettim ve daha iyi tanımak istedim. Hakkında duyduklarım ve okuduklarım merakımı daha da artırdı. Aristokrat bir Osmanlı ailesinin kızı, Osmanlı Devleti'nin son, Cumhuriyetin ilk yıllarının en önemli kadın gazetecilerinden... Romanları beğenilip birçok yabancı dile çevrilen Türk yazarı ve dillere destan Fosforlu Cevriye'nin yaratıcısı... Nazım Hikmet'in ilk aşkı, Türkiye Komünist Partisi Teşkilat Sekreteri Reşat Fuat Baraner'in eşi, kendisi de parti içinde faal bir militan, birkaç kere evlenmiş, güzel ve "çapkın" bir kadın... Bunlardan daha çok hangisiydi Suat Derviş? Yoksa bu kimliklerin hepsini birden benliğinde eritmeyi başarmıştı. Onu biraz bıraktığı eserlerde, biraz kendi yazdığı biyografi-sinde, çokça arşivlerde, yaşadığı mekânlarda ve başkalarının sözel ya da yazılı tanıklıklarında arayıp bulmaya çalıştım. Bir yaşamdan arda kalan tüm izler incelendikten sonra, farklı biçimlerde algılanıp yorumlanabilir...

---