Topkapı Sarayına giden turistlerin, Sarayın en dış kapısı olan Bab-ı Humayun'dan girmeden önce, bir meydanlıkta, iki şey dikkatlerini çeker. Birincisi, sağ tarafta yer almış olan, anıtsal bir meydan çeşmesidir. Geniş kurşun çatısı ve üzerinde biri merkezi ve büyük, öbürleri dört köşesinde ve daha küçük olmak üzere, S kubbe taşıyan, 4 yüzü fayanslarla ve işlemeli mermerlerle süslü bu muazzam çeşme, çağımızda şehrin isi-pası ile ne kadar kararmış olsa da, yine de çok göz alıcı' bir eserdir. Seyreden in üzerinde, değişik bir izlenim bırakır: Tabiatsever bir insan için bu belki, üzeri çok süslü kocaman bir mantara benziyordur. Sanatsever bir gezgin ise, bu çeşmede, altınlı-gümüşlü minyatür bir Çin sarayı ihtişamı görebilir. Saray girişinin sol tarafında ise, Ayasofya'nın yüksek dayanak duvarlarından sonra, yine anıtsal ve barok bir cami kapısı ile, ondan içeriye doğru uzanan eski bir sokak, dikkatleri çeker. Anıtsal barok kapı, Ayasofya'nın eski asıl girişiydi. Mabedin bugünkü girişinin bulunduğu Batı cephesi, Osmanlı Döneminde, 19. yüzyılın son çeyreğine kadar, ahşap evlerle kaplı bulunduğundan, Caminin anıtsal girişi, Topkapı Sarayına bakan bu Doğu cephesi köşesinde bulunuyordu. Nitekim yüzyıllar boyunca yabancı ressamlar ve gezginler, önemli Anıt-bina Ayasofya'nın, bu güzel giriş kapısının resmini, desenini yaptıkları ve fotoğraflarını çektikleri için, yanındaki ilginç sokağın ilk evleri de, bu vesile ile görüntüye girme şansına kavuşmuşlar ve tarihe geçmişlerdir. Ama evlerin genel görünüşü ve mimarileri o kadar tatlıydı ki, Anıtsal kapıyı resmeden fırçalar ve kalemler ve fotoğrafını çeken objektifler, sadece kapıyı görüntülemekle kalmamışlar, tuvalin içine ve merceğin kadranına, sağdaki evler dizisini de…

---