Bu kitap, yaklaşık 1800-1914 döneminin Osmanlı Ortadoğusu'ndaki imalat sektörü ve imalatçılar hakkındadır. Çalışma, meydana gelen olayları anlatmaktadır; dışarıda belirlenmiş bir kalıba uygun sanayileşmenin nasıl bir türlü gerçekleştirilemediğinin öyküsü değildir. Bugün Üçüncü Dünya Ülkeleri, yüksek teknolojiye dayalı sanayi atılımıyla hayat standartlarını iyileştirmeye çalışıyor ve pek çoğu başarısızlığa uğruyor, işte bu araştırmanın çerçevesini de günümüzde yaşanan sorunlar oluşturuyor. Analiz konumuz, özgün Üçüncü Dünya Ülkelerinden biri olan Osmanlı İmparatorluğu ve bu ülkenin genişleyen, gayet etkin ve rekabetçi Avrupa sanayi sistemiyle başa çıkma girişimleri. İncelenen coğrafya, 20. yüzyıla kadar Osmanlı İmparatorluğu'nda kalan bölgelerle sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla, kitap, Selanik, Makedonya, Anadolu, Kuzey Suriye ve -mümkün olduğunca- Irak vilayetlerindeki imalat sektörünü ele alıyor. Şam, Güney Suriye ve Filistin üzerine çok daha geniş bir literatür bulunduğu için bu bölgeler, yalnız karşılaştırma yapılırken dikkate alınmıştır. Çeşitli eserlerde Osmanlı imalat sektörünün değişik yönleri incelenmiştir. Ancak, bu büyüleyici ve karmaşık konuyu enine boyuna ele alan tek bir çalışma bulunmamaktadır. Aşağıdaki bölümlerde, imalat sektörünün gerileyiş ve direniş öyküleri yer almaktadır. Osmanlı dünyasında 19. yüzyılın ikinci yarısında canlı bir imalat faaliyetinin yürütüldüğü dört ana bölgeden söz edilebilir. Bunlardan birincisini Selanik ve Makedonya kırsal kesimi oluşturur. Buralarda, esas olarak, yünlü dokuma ve yün iplik üretimi üzerinde yoğunlaşılmıştır. Ancak, dönemin sonuna doğru artan pamuklu dokuma üretimi de göze çarpmaktadır. Batı Anadolu, ikinci büyük imalat bölgesini oluşturuyordu ve burada ham ve dokuma ipek, halı ve değişik türde pamuklu dokumalar dahil olmak üzere çok çeşitli tekstil ürünleri üretiliyordu. Bu bölgelerin üçüncüsü ve belki de en az önemli olanı, Samsun ile Trabzon arasında Karadeniz sahilinin 100-200 km. içinde yer alan bir grup kasabaydı. Bu kasabalarda, en fazla pamuklu ve bir miktar yünlü dokuma üretimi yapılıyordu. Dönemin sonlarına doğru halı üretimine de başlanmıştır. Muhtemelen en önemli bölge, Güneydoğu Anadolu ile Kuzey Suriye'ydi...

---