Yaklaşık 380 yıl Osmanlı Devletinin idare merkezi ve padişahların resmi ikametgâhı olan Topkapı Sarayı (Yeni Saray), Marmara'ya, Boğaz'a ve Haliç'e hâkim tepe üzerinde bina olmuş müstahkem bir kale görünümündedir. Saray avluları, bu avlular etrafında hastane, fırın, cebehane, darphane, mutfaklar, has ahır, divan-ı hümayun, Saray'a görevli yetiştiren okullar, hazine binaları, köşkler, has oda, harem ve sahil saraylarıyla birlikte yaklaşık 700.000 m2 alan kaplar. Ancak, Saray'ı oluşturan yapılar grubunun pek çoğu çıkan yangınlar ve zelzelelerle harap olmuş, harap olanlar ya onarılmış veya tamamen yeniden yaptırılmıştır. Bu nedenle Saray yapıları arasında orijinal şekliyle günümüze gelebileni çok azdır. XIX. yüzyıl ortalarında devlet yapısının Avrupalılaşması Osmanlı sarayını da etkiler. Avrupa sarayı mimarisi, çevresinin ve saraylıların yaşama biçimleri büyük ölçüde taklit edilmeğe başlanır. Bunun Topkapı Sarayındaki etkisi, Sultan Abdülmecid'in Boğaz'a ve Marmara'ya hâkim bir yerde yaptırdığı ampir üsluptaki köşkte (Mecidiye veya Yeni Köşk) görülür. Fakat bu yüzyılda Topkapı Sarayını olumsuz etkileyen yenilik Sultan Abdülaziz'in emriyle Sarayburnu'ndan geçirilen demiryolu hattı olur. Hattın geçirilişi sırasında sahil köşkleri yıktırılır, Saray'ın bu kısmının görünüşü çok değişir. Fakat artık Osmanlı padişahları da Topkapı Sarayında yaşamıyorlardır. Sultan Abdülmecid tamamen batı mimarisi tarzında Dolmabahçe Sarayını yaptırdıktan sonra padişahın resmi ikametgâhı bu saraya taşınmıştır. Padişahlar tarafından terk edilen içinde hala birçok görevlinin yaşadığı Topkapı Sarayı önemini hiç kaybetmemiştir. Saray zaman zaman onarılmış, Ramazan ayında padişah ve ailesi tarafından ziyaret edilen Mukaddes Emanetler Dairesinin her yıl bakımına ayrı bir özen gösterilmiştir. Topkapı Sarayının ilk defa, adeta bir müzeymiş gibi ziyarete açılması Sultan Abdülmecid dönemine rastlar. O dönemin İngiliz elçisine Topkapı Sarayı Hazinesindeki eşyalar gösterilir. Bundan böyle Topkapı Sarayı Hazinesindeki eski eserleri yabancılara göstermek gelenek haline gelir ve Sultan Abdülaziz zamanında büyük, süslü, camlı vitrinler yaptırılır...

---