"Son yüz elli yılda İstanbul'a hâkim olan ve şehrin çevresine yaydığı temel duygunun kaçınılmaz bir şekilde hüzün olduğundan şüphem yok hiç" diyor Orhan Pamuk kendi otobiyografisi ile kentin biyografisini iç içe anlattığı "İstanbul" adlı kitabında. Hüzün, Pamuk'a göre bu kente gelen Batılı ressam ve şairlerden bu yana İstanbul'u en fazla tanımlayan duygudur. Roma, Bizans, Osmanlı gibi büyük imparatorlukların tarihine sahne olmuş kentin içinde taşıdığı yıkım görüntüleri ve buna bağlı oluşan çok katmanlı ruh, ister istemez bu kenti bütün romantikler için hüzünlü bir manzaraya dönüştürür. Melling'in resimlerinden, Nerval'in anılarına İstanbul karşı konulmaz bir hüzün fotoğrafıdır aslında. Ancak ilginçtir ki bu kentin fotoğrafını sadece Batılı romantikler değil aynı zamanda Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpınar gibi Türk edebiyatçıları da aynı biçimde değerlendirmiştir. Çünkü her an değişmekte ve yitmekte olan bir kent ve onun geride bıraktığı bellek parçaları bu hüznü tetiklemiştir. Bugüne gelindiğinde ise İstanbul kendinden her gün alınıp götürülen yeni bir parçasıyla ve onun yerine konulan başka başka parçalar ile sürekli devinen bir yap-boz tahtası olarak yanıbaşımızda durmakta. Çok katmanlı tarihsel dokusuna yeni eklenen dokular ise bu kenti her geçen gün daha fazla nostalji malzemesi haline getirmektedir. Oysa bir yazarın da dediği gibi ancak yok olmaya yüz tutmuş şeylerin nostaljisi yapılabilir. Bildiğimiz değil bilmediğimiz İstanbul olmaya doğru giden kenti, nostalji unsuru yapmaktan kurtarabilecek mi ya da bu nostalji olgusunu yeniden mi üretmekte; muallak, bugün İstanbul bir kültür ve sanat başkenti olarak dikkatleri üzerine topladı…

---