1826' da yeniçeri ocağının lağvedilmesi, Osmanlı ordusunun, hem yönetici seçkinlerin siyasetlerini hem de buhran halindeki bir toplumun gerilimlerini yansıtan sürekli bir değişim sürecine girişine damga vurdu. Osmanlı siyaset sahnesinde birçok kesinti yaşanmıştır: 1876 darbesi, 1908 devrimi ve 1920'lerdeki devrimler. Buna karşılık, reformlar incelendiğinde, 20. yüzyıl başını da kapsayan "uzun 19. yüzyıl" boyunca bariz bir sürekliliğin var olduğu görülür. 19. yüzyılın askeri reformları, 1920'lerin başındaki Kemalist devrime dek bu sürekliliğe aykırılık göstermez ve bir değişim sürecinin farklı aşamalarım oluşturur. Bu yaklaşım halen genel kabul gören dönemlendirmeleri yeniden değerlendirmemize olanak verecek ve bize yeni bulgusal ufuklar açacaktır. Askeri "Yeni Düzen"in -askere alma sistemine dayalı bu yeni ordunun- adamları kimlerden oluşuyordu, bu insanların kafalarında ne tür fikirler vardı? Burada Osmanlı ordusundaki çeşitlilik ve ordu birlikleri arasında, garnizonlar arasında, aynı zamanda da subaylarla askerler arasında mevcut belirgin farklılıklar açıklanmaktadır. Subay ve erlerin askere alınması, zihniyetleri ve günlük yaşamı nasıl altüst etti? 1908 Jön Türk Devrimi'nden sonra işi gayrimüslimleri askere almaya kadar vardıran Osmanlı ordusu ne ölçüde ulusal kuruluşun potasını oluşturdu? Bu bakımdan, Osmanlı İmparatorluğu'nda açılan yeni askeri okullar, on yıllarca tekellerinde bulundurdukları modern olarak tanımlanan bilimsel bilgiler alanında eğitim vererek, bir anlamda öncü bir rol oynamış ve eğitimli yeni subay kuşaklarının çehrelerinin değişmesine katkıda bulunmuştur.

---