Evvelden beri, herkesin anılarını yazmasını çok yararlı ve bu yüzden de gerekli bulmuşumdur. Bu düşüncemin çeşitli kökenleri olabilir. Kanımca, bireysel anıların yazılması, geçmişteki olayların gerçeklere daha yakın, daha doğru olarak yansıtılarak tarihe maledilmesine yardımcı olur. Çünkü, yönetenlerin ve hükmedenlerin emrindeki tarih yazarları, ister istemez taraf tutmaya zorlanırlar. Zorlanmasalar bile, farkında olmadan, belki de içgüdüsel bir eğilimle yanlı davranırlar. "Kahramanlar hayatta iken tarih susar" sözünün kökeni belki de budur. Oysa, gerçek tarih gözlemleri, duygular ve yorumlar ile birarada, anılarda saklıdır. Ancak anılarını yazan kimsenin, bireysel ve toplumsal bakış açısı yönünden, belli bir üst düzeye ulaşmış olması gereklidir. Yoksa bu anılar düşündürücü, araştırmaya itici ve merak uyandırıcı olmazlar. Tüm davranış biçimlerinin derinliklerinde, bu davranış ne kadar akılcı görünürse görünsün, mutlaka derin ve etkili bir duygusallığın varolduğunu bilenler veya buna inananlar, sanırım anılarını çok zor yazarlar. Çünkü, bütünde ve ayrıntıda, hep kendi kendilerine şu soruları yöneltirler: Bunu neden yazdım? Bu bir savunma mı, saldırı mı, övünme mi, yoksa düpedüz avunma mı? Bir düşünür, boşuna "Büyük olan suskunluktur, gerisi zaaftır" dememiş! Böyle düşüne düşüne, eleştiriyi hiç bırakmadan, kendini sorgulayarak yazmanın da ilginç bir yönü olacağı bellidir. Hele yazan, hekimlik -dahası ruh hekimliği- yapmış ve bu alanda ruhsal yaşamın çözümlenmesi konusunu da yıllar boyu incelemiş ve uygulamışsa... Örneğin, ruhsal yaşamın çözümlenmesine ait bilgiler der ki: "Kişi ne söyler ve yazarsa, kendini söyler ve yazar... Yetişkin insan, çocukluğunun çocuğudur. Çocukluk çağının etkileri hiç kaybolmaz, aranırsa, hep o bulunur... İnsanları, korkuları ve istekleri yönetir... Aslında en içimizdeki ben -bu bilim dalına göre, içimizde birkaç ben vardır- çocukluğumuzdur" . Bütün bunlara ek olarak: "güneşin altında yeni bir şey yoktur" genel düşüncesine de kapılırsanız, anı yazmaktan vazgeçebilirsiniz bile... Fazla incelemek, çok derinlere inmek, eyleme geçmeyi engeller veya geciktirirmiş...

---