Çok muhterem dinleyicilerim,
Yüksek ve değerli huzurunuzda, Hükümet merkezinde, bana söz söylemek fırsatı bağışlandığından dolayı hukuk bilgilerini yayma kurumunun muhterem âzasile sayın ve çalışkan başkanına teşekkür etmeyi bir borç bilirim. Bu teşekkürümün ayrıca bir hususiyeti daha vardır ki o da hukuk ilmini yaymaya uğraşan bir teşekkülün ekonomi düşüncelerine itinalı bir yer ayırması ve konferanslarından birini ona tahsis etmek suretile iktisadın ehemmiyetini kabul ve tebarüz ettirmesidir. Filhakika fikir ve kanaatiarı hukuk ve iktisat sahasında pek çok dedikoduları mucip olan büyük bir mütefekkir ve filezof Markx hukukî, felsefî, dinî, bediî, ahlâkî düşünce ve telâkkilerin nihayet İktisadî temellere dayandığını iddia etmişdir. İnsanlar mevcudiyetlerini muhafaza için cemiyet halinde çalışmalarında yekdiğerile zarurî, muayyen ve his ve arzularından müstakil bir takım münasebata girişmek iztirarında kalırlar. Bu istihsâl münasebetleri maddî istihsâl kuvvetlerinin mukannen bir dereceî inkişâf ve tealisine merbut ve onunla alâkadardır. İşte bu ilgi ve münasebetlerin hey’eti umumîyesi cemiyetin İktisadî bünyesini teşkil eder ve bu hakikî temel üzerine de ievkanî hukukî ve siyasî bir kat kurulur ki bunlara da müteayyen ve müşahhas cemî şuur tekabül eder. Hakikati maddiyeyi tayin ve taknin eden keyfiyet insanların şuuru değildir. Bilâkis İçtimaî hakikattir ki insanların vicdan ve şuurunu tarsin eder.
İktisadî istihsâl şekillerine göre ve onlara uygun hukukumuz felsefemiz, bediiyatımız olacaktır. Mülkiyet şekillerinin ve tarzlarının istihaleleri istihsâl şartlarının şu veya bu tarzı iktisap etmesine bağlı olacaktır. Yel değirmeni bize feodaliteyi verirse elektrik değirmeni mülkiyetin şeklini behemehâl tebdil edecektir... 

---