Para, insan icadı sun'i bir araçtır. İktisadi hayatta para kullanılması, ilk bankaların kuruluşundan hayli sonradır. Tarihçiler, henüz paranın bilinmediği çağlarda, kredi muamelelerinin oldukça önem kazanmış olduğunu belirtmektedirler. Para olmayan yerde, nasıl banka kurulabilir ve nasıl kredi işlemleri yapılabilir? İnsanlar, eskiden beri, varlıklarını güvendikleri yerlerde saklamak ihtiyacını duymuşlardır. İlkçağlarda, din korkusu, son derece kuvvetli idi. İlahları aldatmak ve dolandırmak, kimsenin aklından geçmezdi. En kudretli kişiler bile, göklerin gazabından çekinir ve dini kurumlara dokunamazlardı. Bundan ötürü mallarını hırsızlardan, zorbalardan, düşmanlardan ve hükümdarlardan korumak isteyenler, tapınakları yöneten rahiple re emanet ederlerdi. İlahların koruyucu kanadına emanet bırakılan tarla, hayvan, tarım aleti, değerli taş ve maden; gerçekte bir çeşit "ayni tevdiat" mahiyetinde idi. Rahipler, bu kıymetlerin hesabını tutarlar ve tapınak çıkarına yarayacak amaçlara kullanılmasına çalışırlardı. Denilebilir ki; "ilk bankalar tapınalardı ve ilk bankacılar rahiplerdi'. "Ayni tevdiat', tapınakların tek varlık kaynağı değildi. İlahların sempatisini kazanmak üzere sunulan hediyeler, o zamanlara göre azımsanmayacak değerler tutardı. Harp dönüşü, kralların ganimetten tapınaklara ayırdıkları pay dolgundu. İşleri iyi gidenler şükran borçlarını, yeni maceralara hazırlananlar ümitlerinin bedelini ve günaha girenler hareketlerinin kefaretini dini kurumlara öderlerdi. Tapınaklarda, büyük servetler toplanırdı. Tapınaklarda birikmiş servetler nasıl işletilirdi? Tapınağa ait veya ilahın koruyucu manevi kişiliğine emanet bir tarlayı ekip biçen aile, aldığı ürünlerin bir kısmını getirip teslim ederdi. Tohumluk borçlanan biri, ertesi mevsim mesela % 33 fazlasıyla geri verirdi. Çift hayvanı veya damızIık ödünç alan, zamanı gelince, yavrusu ile iade ederdi. Kredi işlemlerine en çok konu olan kıymetler; çift hayvanları ve damızlıklardı. Bu sebeple, eski dillerde, "yavrulama" kelimesi, aynı zamanda "faiz" anlamına gelirdi...

---