Bilim tarihi ve bilim felsefesi alanlarında yapılmış olan son çalışmaların ışığı altında, Osmanlı bilim tarihinin doğru ve nesnel bir biçimde değerlendirilmesine olanak tanıyacak temel öğeleri belirlemek gerekmektedir. Bu yapılmadan, Osmanlı bilim tarihine ilişkin bilimsel verileri doğru bir biçimde değerlendirmek ve birbirleriyle doğru bir biçimde ilişkilendirmek olanaksızdır. Takiyüddîn şu eserleri yazdı ve içlerinde bu konulan işledi veya Kâtip Çelebi bu eserleri yazdı ve içlerinde şu konuları işledi' biçimindeki tasvirî bulgular, tarihi açıdan değerli olabilir, ama tek başlarına yeterli değildirler; asıl önemli olan bu bilginlerin ve bu eserlerin ortaya çıkışına yol açan temel Kuramsal Çerçeveyi ve bu çerçevenin ortaya çıkışına olanak veren temel etmenleri belirlemektir; bu etmenler, kültürel (dinî ve felsefi), sosyal, idari ve iktisadi yapıyla doğnıdan bağlantılıdır.
Aynca konunun açıklığa kavuşturulabilmesi için, başka Kuramsal Çerçeveler ve bu çerçevelerin ortaya çıkışına olanak veren temel etmenlerle de karşılaştırmalar yapmak gerekmetedir.

---