Bu kitabın Türkçede yayımlanması, araştırmacı ve insan olarak bir hayalimin gerçekleşmesi anlamına geliyor. Bir araştırmacı olarak, çalışmamın yalnızca akademik merak duydukları için değil, kendi o kadar da uzak olmayan geçmişleriyle ilişkilenmenin bir parçası olarak da tarihle ilgilenen Türk okurlarına ulaşmasını çok önemsiyorum. Ayrıca benim için kişisel olarak da önemli, çünkü bu kitabın Türkçede yayımlanması, derin, kopmayacak, duygusal bağlarla bağlandığım bir ülkedeki daha geniş bir okur kitlesiyle konuşmaya başlamam anlamına geliyor.
Üzerinde çalıştığım dönem -19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başı- Osmanlı İmparatorluğunda çok hızlı bir toplumsal, siyasal ve ekonomik değişimin yaşandığı bir dönemdi. “İmparatorluk vatandaşlığına dair fikirlerin hızla belirip yok olduğu bu otuz yıl, kendisini çok sayıda etnik, dinsel ve dilsel kategoriyle tanımlayan, ancak “Osmanlılaştırma” projesine derinden bağlı, imparatorluk ötesi, şehir kökenli bir kuşağı bütünüyle dönüşüme uğrattı. Osmanlı İmparatorluğunun son dönemine ilginin yeniden uyanışı, elinizdeki kitabın İngilizcesinin yayımlanışından bu yana Başbakanlık Osmanlı Arşivi tarafından araştırmacıların hizmetine sunulan bir belge seliyle aynı döneme denk geldiğinden, günümüzün umutlarını, kurmacalaştırılmış tarihleri ve şu anki milliyetçi aidiyet kavramlarını geriye doğru, çok daha farklı bir zaman ve mekâna yansıtmamak önemlidir. İmparatorluğun zamanı ve mekânı, günümüzde popüler medya ve siyasal retorik tarafından bir kurgulanmış romantizm içinden süzülse de, yeniden yaratılamaz (ve yaratılmamalıdır).
Bu proje, birçok açıdan bu imparatorluk zaman ve mekânının cisimleşmiş hali olan gezgin Osmanlı subayı Şamlı Sadik al-Mouayad Azmzade’nin (RESİM 1) hayatı ve çalışmaları üzerine bir araştırma olarak başladı...

---