Özellikle 19. Yüzyılda, bugün 'belediye hizmetleri' dediğimiz hizmetler layıkıyla yerine getirilmiyordu. Hem İstanbul halkı, hem de İstanbul'a gelen Avrupalı ziyaretçiler bu durumdan şikâyetçiydiler. Devlet ricali de bu gibi tenkitleri işitiyordu. Bundan dolayı, 1271 (1855) tarihinde Avrupa belediyeleri tarzında bir Şehremaneti kurulması ihtiyaç halini almıştı. Bu ihtiyaçlar doğrultusunda Meclis-i Ali-i Tanzimat kararıyla kurulan ''şehremaneti'' ve ''şehir meclisi'' İstanbul'da çağdaş belediyecilik anlayışının bir başlangıcı olmuştur. 16 Ağustos 1855 tarihli Takvim-i Vekayi'de yayınlanan resmi tebliğe göre, ''Dersaadet ve Bilad-ı Selase'de şehremaneti unvanıyla bir memuriyet-i cedide yapılması ve icap edenlerden mürekkep bir şehir meclisi kurulması'' öngörülüyor; aynı zamanda o güne kadar şehir hizmetlerini yürütmekte olan İhtisab Nezareti lağvediliyordu. Şehremaneti Nizamnamesi, İstanbul halkının temel ihtiyaç maddelerini sağlamak; narhı düzenlemek; yol ve kaldırımları yapmak; kentin temizlik işlerine bakmak; çarşı ve pazarları denetlemek ve önceden İhtisab nezareti tarafından toplanan devlet vergi ve resimlerini hazine adına toplamak görevlerini şehremanetine veriyordu. Şehremaneti şehremini, şehir meclisi ve komisyondan oluşuyordu. Şehremini, İstanbul'da oturan her sınıf Osmanlı'dan temayüz etmiş esnaftan oluşan 12 kişilik şehir meclisine başkanlık yapıyordu. Padişah tarafından göreve atanan şehremini, aynı zamanda Meclis-i Vala'nın da doğal üyesi vasfına sahipti. Şehir meclisi, haftada iki gün toplanıyordu. Temel ihtiyaç maddeleri ve narhla ilgili konularda karar mercii olan meclis, şehrin temizlik ve tanzimi için Meclis-i Tanzimat'a sunulmak üzere layihalar düzenliyordu. "İktisadi-sınai nitelikli şehir hizmetlerinin imtiyaz usulüyle kurulmuş ve yürütülmesi, ülkemizde modern belediyenin (İstanbul Şehremaneti) kuruluşuyla aynı tarihlere tekabül etmektedir. Şehir ve belediye hizmetleri bahsinde öncelikli ve önemli bir yere sahip olan toplu taşıma, şehir şebeke suyu, aydınlatma-ısıtma gibi yerel nitelikli hizmetler, Osmanlı metropollerinde 19. Yüzyılın ikinci yarısında itibaren imtiyaz verilerek özel müteşebbislere gördürülmüştür...'

---