Meslek, vazgeçilmez bir tutku veya yurtseverlik olarak da telakki edilen casusluk, insanoğlunun varolması ve topluluklar halinde yaşamaya başlamasından bu yana devam edip duruyor. Napolyon, casusluğu lanetli ama erişilmez bir kahramanlık eylemi olarak niteler ve her yönüyle ne süvarilerin, ne de topçuların bu değere ulaşamayacağını ifade eder. Napolyon'un Mareşal Soult'a ifade ettiği bu düşüncede belki hayli "askeri" bir değerlendirme vardır. "Göze görünmez lanetli ordunun kişileri" olarak gösterilen casuslar, giderek sadece askeri alanın değil, sivil kesimin de haber kaynakları olmuştur. Mesele "askeri cephe" olmaktan çıkarak toplumun bütün "cephe"lerini ilgilendirir duruma geldiği için, istihbaratın boyutları da biçim ve öz olarak değişkenliğe uğramıştır. Askeri bilgilerle belli bir cepheyi hedef alan eskinin istihbarat hedef ve yöntemleri, günümüzde ekonomiden kültüre kadar uzanan bir genişlik ve değişkenlik arzetmektedir. Kimilerine göre, idari sistemlerin değişmesi ve büyük istihbarat kurumlarının dağılması ile casusluk ve karşı casusluk eski önemini yitirmiştir. Oysa istihbarat kavramı her zaman vardır ve yeni konumlara göre değişen değerlendirme tarzları ile dünyanın stratejik durumuna ayak uydurarak yaşamaktadır. Yeşua'nın "Adanmış Topraklara" doğru gidişi Tevrat'da yer alır. Şehrin daha kolay ele geçirilmesi için Eriha'ya iki kişinin gönderilmesi ile uzaya casus uydularının gönderilmesindeki amaç farkı "dini"dir. İstihbaratın amacı dini de olabilir, siyasi de. Tarihin çeşitli safhalarına baktığımızda, Roma'daki polis gücü gibi, Avrupa'daki "kilise istihbaratı"nın varlığı da, bilgi alışverişinin sadece "üniformalılar" ya da "apoletliler"in işi olmadığını gösterir. Ekber Şah'ı Hindistan'da ayakta tutan binlerce casustu. Venediklileri güçlü kılan ise diplomatik misyona sahip ajanlarıydı. Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş yıllarından Milli Mücadeleye ve ardından Cumhuriyet...

---