Azınlıklar konusu, son yıllarda dünya kamuoyunun gündemini meşgul eden önemli konuların başında gelmektedir. Tarih içinde de önemini koruyan bu konu, zaman zaman büyük devletlerin politikaları çerçevesinde değişik şekillerde kullanılmıştır ve kullanılmaya devam etmektedir. Günümüzde özellikle gelişmekte olan ülkelerin milli güvenlik çıkarlarını tehdit eden "küresel dayatmalar"dan birisi de küresel aktörlerin sık sık gündeme taşıdıkları "azınlık hakları" kavramıdır. Bu nedenle, büyük bir dünya gücü olan Osmanlı Devleti'nin yerine "merkezi-milli" (üniter) bir devlet olarak kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin bu temel özelliğini koruyarak güçlendirmesi de dayatmalar karşısında alınacak tavırla şekillenecektir. Bu araştırmada, Gayrimüslimlerin Osmanlı Devleti'nin özellikle son dönemlerindeki sosyo-ekonomik durumları ele alınmaktadır. Bu unsurların Cumhuriyet'e geçiş sürecindeki konumları da incelenmiştir. Lozan'da Gayrimüslim azınlıklarla ilgili olarak oluşturulan hukuki ve siyasi statünün Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin merkezi-milli (üniter) kimliği; yani milli birlik ve bütünlüğü bakımından taşıdığı önem açıktır. Bu nedenle bu konuya araştırmada özel bir önem verilmiştir. İncelemede, Osmanlı Devleti'nde sayıları yirmi ikiyi bulan Gayrimüslim unsurlardan Rum, Ermeni ve Yahudiler değerlendirilmiştir. Coğrafi anlamda bugünkü Türkiye sınırları esas alınmıştır. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde doğrudan konuyla ilgili olan belgelere dayanılarak yapılan bu çalışmanın önemli bir boşluğu dolduracağı düşünülmektedir. Kitabın basılmasındaki teşvik ve gayretlerinden dolayı Türk Metal Sendikası Genel Başkanı Sayın Mustafa Özbek'e, Genel Başkan Yardımları Sayın Mecit Hazır ve Sayın Pevrul Kavlak'a şükranlarımı sunarım.

---