19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu'ndaki modernizasyon ve reform süreci, kamu eğitimindeki reformların sağlıklı bir değerlendirmesi yapılmadan anlaşılamaz. Modernizasyon esas olarak, etkinliğini yitirmiş olan orduyu düzene sokmak, idari ve mali alanlardaki suistimalleri ortadan kaldırmak anlamına geliyordu. Birörnekleşme, disiplin ve etkinlik, gerek merkezde gerekse taşrada mali ve idari sistemi yeniden yapılandıran Osmanlı ıslahatçılarının ana prensipleri oldu. Kırsal bölgelerde yaşayan halkın yarı resmi temsilcisi konumundaki yerli aracı güçlerin merkezileşmeye direnişleri göz önüne alındığında, taşra reformunun kendine özgü sorunları olduğu anlaşılır. Bu nedenle, merkezileşmeye yönelik ıslahat, taşrada ancak çeşitli seviyelerde gerçekleştirilebildi. Bu merkezileşme sürecinde, yukarıda belirtilen görevleri yerine getirmek için ihtiyaç duyulan memurlar Osmanlı okullarında yetişti. Bir kurum olarak devlet okulları, imparatorluk sınırları içindeki halkta düzen, disiplin ve verimlilik gibi fikirlerin uyanmasına yardım etti ve Osmanlı merkezi gücünün taşradaki idari konularda doğrudan söz sahibi olmasını kolaylaştırıcı bir ideolojik meşruiyetin zeminini hazırladı. II. Abdülhamit döneminde dinsel ve otoriter değerler yukarıdaki fikirlerle birleştirilerek eğitim tedrisatına eklemlendi.

---