UNESCO’nun 1967’de 8 Eylül tarihini “Dünya Okuryazarlık Günü” ilan etmesinden bu yana her yıl dünyada bu alandaki ilerleme, toplumların her biri ayrı ayrı incelenerek açıklanmaktadır. Cumhuriyet kurulurken bu alanda yüzde onun bile altında -bazılarına göre yüzde 4 hatta 2- olmakla en geri ülkeler arasında bulunduğuna inanılan toplumumuzun 2009’da bu oranı yüzde 88.7’ye çıkardığını UNESCO da kabul ediyor. Ama 179 ülke arasında 104. sıradan ileri gidememiş olduğumuzu belirtmesi düşündürücüdür. Bu ortamda öncelikle okuryazarlık kavramının oluşumunu açıklamak gerektiği fark ediliyor. Buna toplumdaki üç kesim çerçevesinde bakmak gerektiğini anımsatalım:
Birincisi, dili sadece konuşan, yazıyı hiç bilmeyenler; İkincisi, alfabeyi çözüp harfleri bireysel ihtiyaç ölçüsünde okuyup yazı olarak kullanabilenler; üçüncüsü ise, yazıyı topluma yön vermek için düşünce üreten bir araç olarak kullanma ve bu şekilde sunulanları anlayabilme yeteneğine sahip olanlardır.
Toplumların bunların birincisinden İkincisine ve üçüncüsüne geçmesinin yüzyıllar gerektirdiği bilinir. UNESCO’nun değerlendiriş tarzı, 21. yüzyılda Türkçenin okuryazarlıkta bu üçüncü düzeye tam erişememiş olduğunu gösteriyor. Osmanlı Basın Tarihi’ni çok ayrıntılı işleyen üç cilt eserimin sonuncusu olan “Kamuoyu’nu hazırlarken, Türk dilinin en etken olduğu Osmanlı döneminde bu üç kesimin varlığının bilincine varılmış olduğunu fark etmiştim...

---