Yıllardır fikir, tarih ve meslek hayatımızda büyük bir boşluk teşkil eden "Hariciye Tarihimiz"i bütünüyle, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemini kapsar şekilde, yazmaya girişmek, şüphesiz hayli iddialı ve çok ağır bir iştir. Bunu tam olarak yapabilmek için uzun yıllar zamana ve baskısı için önemli maddi imkânlara sahip olmak gerekir. Yoğun emeklerle, yıllar harcanarak hazırlanmış bir eserin, finansman imkânsızlıkları, kâğıt problemi veya sayfa sınırlamaları gibi nedenlerle bir çekmecede veya rafta elyazısı (manuscript) olarak basılmadan tozlanmaya terkedilmesi kadar yazık bir şey olamaz. Bu kitap basılma şansını yakalamakla beraber, hacim ve ayrıntı yönünden, ödenek durumu sınırlamalarına boyun eğerek, tam arzulanan kapsamda olamamıştır. Daha önce de naçizane bir kitap baskısı tecrübesi başarmam sebebiyle ve yukarıdaki gerçeğin de ışığında, hayata geçmesi mümkün (realisable veya feasible) bir çalışma planladım. Bu sebepten de bu tarihi araştırma eserini, Hariciyemizin gelmiş geçmiş teşkilatı ve dış ilişkiler hayatımızda yer almış ilginç protokol uygulamalarıyla sınırlı tutmanın uygun olacağını düşündüm. Bu bakımdan, bu kitap, Hariciyemizin performansı veya dış siyasetimizin bir tarihi değildir. Gerçekçi ifadesiyle özet, eski deyimiyle "muhtasar" bir kitap, bir deneme eseri (essay) dir. Kitap yazanların bir de eserlerinin sabırla okunacak hacimde kalması gibi ayrıca psikolojik faktörü de düşünmeleri gerektiğine inanmaktayım. Öte yandan, 600 küsur yıllık Osmanlı dönemi ile 70 küsur yıllık Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti döneminin birbirinden pek kopamayacağı kanısıyla hareketi doğru buldum. Zira bugün dahi, 2000'li yıllara pek yaklaşmışken, modern Hariciyemizin, geçmişten teşkilat, gelenek ve görgü yönünden bir şeyler tevarüs etmiş olduğu ve kökleri mazide kalmış uzun yıllara, hatta yüzyıllara dayanan bazı ortak hasletlere sahip bulunduğu yolundaki şahsi görüşüm, bu eser ile ilgili incelemelerimi derinleştirdikçe kuvvetlendi. Bu alanda yazılmış bazı kitapların konu ve zaman dilimi açılarından kısmi bilgiler verdiğini, sınırlı bulunduklarını gözledim.

---