Bu çalışmada, "Osmanlı Toplumunda Kadının Çalışma Yaşamı" ve bu çerçevede Müslüman kadının çalışma yaşamına katılabilmesi yönünde aktif olarak girişimlerde bulunan "Osmanlı Kadınları Çalıştırma Cemiyet-i İslamiyesi" çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, şimdiye kadar yapılmış az sayıdaki araştırmanın bir ölçüde tekrarın ötesinde, Türkiye' de kadın haklarının tarihsel geçmişi üzerine odaklanmıştır. Osmanlı Devleti'nin kendine özgü ekonomik ve sosyal yapısı içerisinde, Müslüman kadının çalışma yaşamına meslek sahibi olarak katılma süreci ve kadını çalışma zorunluluğunda bırakmış olan koşulların belirlenmesi, çalışmanın ana eksenini oluşturmuştur. Bu amaca uluşmak üzere, uzun bir ön araştırma sürecini gerektirmiş olmakla birlikte, tarihsel gerçeklerin ortaya konulmasında yer alması zorunlu görülen arşiv belgelerinden geniş biçimde yararlanılmıştır. Eğitim Tarihinde yer alan kadın eğitmenlerle ilgili bölümün kaleme alınmasında ise, arşiv belgelerinin yanısıra, Devlet ve Maarif Salnameleri önemli ölçüde kullanılmıştır. Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinin başta gelen kadın dergi ve gazeteleri ile diğer gazete ve yayınlardaki yorum ve haberlerden de olanaklar ölçüsünde yararlanılmasına çaba harcanmıştır. Ayrıca, Hilal-i Ahmer Hanımlar Heyet-i Merkeziyesi'nin o tarihe kadar yapmış olduğu faaliyetlerini en ince ayrıntılarına kadar yansıtan 1333/1917 yılına ait bir yayını ile Osmanlı Kadınları Çalıştırma Cemiyet-i İslamiyesi'nin 1336/1920 yılına ilişkin raporu da ilk kez bu çalışmada kullanılarak, araştırmacıların yararına sunulmuştur. Bilgi ve birikimleriyle bu araştırmanın konusunun belirlenmesinden başlayarak uygulama her aşamasında, İktisat Tarihi Anabilim Dalı Başkanı ve M.Ü. Kadın İşgücü İstihdamı Araştırma Merkezi Başkanı Hocam, Prof. Dr. Necla PUR'un katkı ve destekleri büyük olmuştur. Bu nedenle kendilerine olan minnettarlığımı bir kez daha belirtmek isterim. Çalışmanın yürütülmesi sırasında desteklerini eksik etmeyen Prof. Dr. Ahmet TABAKOĞLU, Prof. Dr. Hüseyin ÖZDECER ve Mehmet GENÇ'e teşekkür etmeyi bir borç bilirim...

---