Gerek vakanüvislerin, gerekse sair Osmanlı tarihçilerinin, saray ve hükümetle ilgili siyasi hadiseleri kaleme almayı tercih ettikleri malumdur. Bunlar, halkla ilgili sosyal ve iktisadi meseleler üzerine hemen hemen hiç eğilmemiş gibidirler. Onun içindir ki, eski Osmanlı tarihlerinde, bilhassa, harpler ve önemli şahsiyetler hakkında geniş tafsilat bulmak mümkün olduğu halde halk kütlelerinin bağlı sosyal ve iktisadi meselelere hadiselere dair tahlili bilgilere pek rastlanamaz. Ayrıca vakanüvisler olsun, özel tarihçiler olsun, hadiseleri saray ve hükumet açısından ele aldıklarından, halka bağlı hadise ve meseleler bile bu açıdan bakan gözlerle şekillendirilip hikâye olunmuştur. Bu sebepledir ki, halka bağlı sosyal ve iktisadi meseleler, eski Osmanlı tarihçilerinin eserlerinde müstakil bahisler halinde işlenmeyip, ya bir isyan, ya bir vergi konusu, ya da asker toplanması meselesi ile ilgili olarak, dolayısıyla geçmekte, bir de üstelik böyle şeyler kitaplarda ancak bir takım bilgi kırıntıları şeklinde yer almaktadır. Kısacası, Osmanlı müverrihlerinin eserlerinde, halka bağlı sosyal ve iktisadi meselelere dair bir miktar malzeme bulmak mümkünse de, bunlar saray ve hükumet mihveri halindeki hadiselerin arasına kaynamış, yüzler hatta binlerce sayfa arasına adeta farkına varılmadan serpiştirilmiş kelimeler ve cümlecikler yığınından ibarettir. İşte, Osmanlı tarihinin pek önemli sosyal bir vakası olan leventler meselesi de böyledir. On altıncı asrın sonlarında ve daha sonraki devirde yaşamış Osmanlı müverrihlerinin eserlerinde, pek çok miktarda levend ve sekban kelimesine rastlanırsa da, hiç bir Osmanlı müverrihi bunlar hakkında ne tahlili, ne de onların durumlarını anlatan tavsifi bir bilgi vermez. Yalnız Cevdet Paşanın eserinde levendlerle ilgili tasviri mahiyette bir iki sayfalık toplu yazı mevcuttur.

---