Bu kitapta aşağı yukarı son on yıldır giderek daha erişilebilir hale gelen Osmanlı arşiv belgeleri ile görsel ve anlatısal kaynakların bende uyandırdığı heyecanı okurlarımla paylaşmak istiyorum. İstanbul'daki Başbakanlık Arşivi'nin kataloglanması çalışmaları hızla ilerliyor; hem Türkiye'de hem de yurtdışında, araştırmacıların işini kolaylaştıran çeşitli kütüphane katalogları yayımlandı. Bu kaynaklar sayesinde, daha otuz yıl öncesine kadar ikincil literatürde sık sık karşılaşılan Osmanlı tarihine ilişkin alışıldık imgeleri sorgulamak, değiştirmek, hatta tamamen terk etmek mümkün hale geldi. Artık Osmanlı devlet görevlilerinin, şehir ekonomilerinin karmaşık yönlerini anlamaktan aciz olduğunu düşünmüyoruz ya da Osmanlı köylülerinin para ekonomisiyle hiçbir ilişkiye geçmeden temel hizmetleri takas ederek yaşadığını varsaymıyoruz. Osmanlı topraklarındaki Avrupa ticaretinin, ekonomik ve siyasi bakımlardan önemsiz olmamakla birlikte, bölgelerarası ve yerel ticaretin ve tabii Hindistan'dan baharat, ıtriyat, kozmetik malzemeleri ve kaliteli pamuklu dokuma ithalatının etkisiyle çok yaygınlaşamadığını anlamış bulunuyoruz. Metodolojik bakımdan, bu yeni kaynakların vaat ettiği olanakları değerlendirecek noktaya vardığımız pek söylenemez. Ama ufuk açıcı bazı yenilikler gözleniyor. Osmanlı çalışmalarında sanat tarihi ile siyasi tarihin kesiştiği bir alanın ortaya çıkması, Hindistan ve Avrupa tarihi uzmanları ile ortak karşılaştırmalı projelere ilgi duyulmaya başlaması bu yeniliklerden bazıları. Pek çok Osmanlı tarihçisi artık kendi uzmanlık konularına saplanıp kalmaktansa araştırmalarının sonuçlarını başka sahalardan uzmanlarla paylaşmaya hevesli görünüyor. Paradoksal bir biçimde, son zamanlarda ulaşılabilen kaynak sayısının artmasıyla, Osmanlı tarihi uzmanlarının, metinleriyle ve bu metinlerdeki bakış açılarıyla özdeşleşmeleri yönündeki belirgin eğilim, gücünü yitirmeye başladı...

---