XVII. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun yüz yüze kaldığı ve çözümü için uğraş verdiği meseleler içerisinde en önemlisi, değişen savaş organizasyonu ve bu değişimin finansmanı idi. Osmanlı maliyesi, bu sorunu, imparatorluğun uluslararası ilişkiler içindeki yerini kaybetmeden ve iç düzeni dramatik ve ölümcül değişimlere uğratmadan aşmak için tedbirler almış ve imparatorluğu sıcak ve uzun yüzyıllara (XVIII. ve XIX.) taşımıştır. XVII. yüzyılın sonunda Osmanlı maliyesinin sözü edilen çerçeveler içinde aldığı tedbirlerden biri de malikâne sistemi idi. Bu kitapta XVIII. yüzyıl Osmanlı maliyesine damgasını vuran malikâne sisteminin ilk yılları ele alınmaktadır. Çalışma esas itibariyle ilk malikâne satışlarının yapıldığı 1695-1697 tarihleri arasında kaydı tutulmuş malikâne berat tezkireleri ve ahkâmı üzerine kurulmuştur. Bu kitapta, 1500'e yakın berat tezkire kayıtları incelenerek malikâne alanların kimlikleri, unvanları, ikamet yerleri, aldıkları malikânelerin cinsi ve hasılatı, yatırdıkları muaccele bedelleri ve benzeri konular hakkında tahliller geliştirilmiştir. Bu kitapta ortaya konulan tahlil üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde malikâne sisteminin genel olarak Osmanlı maliyesi içerisindeki yerini tespit edebilmek amacıyla XVII. yüzyıl Osmanlı maliyesinin genel çerçevesi çizilmiştir. Bundan sonra sistem genel hatlarıyla ortaya konulmuştur. İkinci bölüm, deyim yerindeyse bir makro analizi içermekte ve imparatorluk genelinde ilk malikâne satışlarının incelenmesini konu edinmektedir. Bu bölümde malikânenin uygulandığı bölgeler, vergi kaynakları, maliye kalemleri, aylar itibariyle muaccele gelirleri, malikânece profili, malikânelerin ikamet durumları ve dini kimlikleri, merkezden ve mahallinde yapılan malikâne satışları, muaccele gelirlerinin harcama alanları gibi konular imparatorluğun geneli dikkate alınarak değerlendirilmektedir. Üçüncü bölümde ise, malikâne satışlarının bölgesel tahlilleri yapılmaktadır. Bu amaçla malikânenin uygulandığı Tokat, Halep, Diyarbakır, Şam, Malatya, Rumeli, Anadolu, Adana ve Ayntab bölgelerinde yapılan satışlar, malikâneciler ve muaccele bedelleri ayrıntılı olarak incelenmiştir.

---