Yapılan arkeolojik kazılardan anlaşıldığına göre M.Ö. 3000 yıllarından beri meskûn bulunan İstanbul'un, bir şehir halinde kuruluş tarihi M.Ö. 659 olarak kabul edilir. Osmanlı fethine kadar Bizans namıyla yâd olunan İstanbul, gerek siyasi mevkii ve gerek coğrafi vaziyeti dolayısıyla Ortaçağ'ın en büyük ve en mühim bir medeniyet merkezi idi. Bizanslılar bu şehre Bizantiyon, Nova Roma ve Konstantinopolis derlerdi. Tabiatta benzerine nadiren rastlanan, yeryüzü cenneti tabirine layık ve dünya üzerinde hiç bir şehre nasip olmayan bir ayrıcalığa sahip bulunan bu şehir, tarih öncesi zamanlardan beri insanların nazar-ı dikkatini çekmiş ve bu güzel şehre sahip olmak için pek çok savaşlar vuku bulmuştur. Önce İranlılar tarafından kısa bir müddet istila, peşinden Makedonyalılar tarafından muhasara, sonra da Romalılar tarafından zapt edilen İstanbul, Roma İmparatorluğu'nun 395'de Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmasından sonra, Doğu Roma İmparatorluğu'nun merkezi olmuştur. Daha sonraki tarihlerde Gotlar, Hunlar, Avarlar, Bulgarlar, Ruslar, Araplar, Peçenekler tarafından müteaddit defalar muhasara edildiyse de alınamamıştır. Bu muhasaralardan sonra ilk kez 1204'de Dördüncü Haçlı seferi sırasında Latinler tarafından istila edildi. 1261'de Bizanslılar tarafından geri alındı ise de, bir daha eski halini alamadı. Nihayet Osmanlılar tarafından da birçok kez muhasara edildikten sonra Fatih Sultan Mehmed Han tarafından 1453'de fethedildi. İstanbul, Osmanlılar tarafından fethedildiği sırada, Ortaçağ'da zenginliği, ihtişamı, kilise ve sarayları, meydanlarını tezyin eden abideleriyle dillere destan olan Kostantinopolis'in hayaletinden başka bir şey değildi. Nüfusu azalmış, harap olmuş, ekonomisi çökerek fakirleşmiş, kültürel yönden gerilemiş, sönük bir şehir haline gelmişti. İşte Osmanlılar böyle bir viraneyi tevarüs ettiler ve derhal şehri imara koyuldular. Bir asır sonra ise, o zamanki Avrupa'nın hem en büyük, hem en ihtişamlı, hem en güzel kenti haline gelerek, sonraki asırlarda Osmanlı Devleti'ne büyük bir payitaht olarak...

---