Osmanlı İmparatorluğu döneminde Bulgaristan deyince ilk akla gelen şey Voynuklardır. Türkiye’de Voynuklar üzerindeki araştırmalar son derece sınırlıdır. Çalışmaların ilki Prof. Dr. 1. H. Uzunçarşılı’ya aittir. Uzunçarşılı, Osmanlı İmparatorluğunda Saray teşkilatına dair kitabını yazarken, Saray teşkilatının bir bölümünü oluşturan Has Ahır ve Has Ahır’ın bir bölümünü oluşturan Voynuklara da yer vermiştir. Ancak bu çalışma sadece dört sayfadır ve Voynuklar hakkmdaki en genel bilgileri içermektedir. Bunun yanında bazı sorunlar yanlış anlaşıldığı gibi, bazılarına da açıklık getirilmemiştir. Sözgelişi, Voynuk sancakbeyi, Voynuk beyi, Çeri-başı ve Ser-askerin durumu açık değildir. Özellikle Voynuk Sancakbeyi ve Voynuk beyi iki ayrı Voynuk subayı gibi anlaşılmıştır. Fakat şunu hemen belirtmeliyiz ki bu kadar dar bir çerçeve içinde böylesine geniş bir konuyu anlatırken, buna benzer yanılgılara düşmek doğaldır.
Voynuklar üzerindeki çalışmaların İkincisi, şimdi Chicago Üniversitesi öğretim üyesi olan Prof. Dr. Halil Inalcık’a aittir. İnalcık, Voynuk konusuna 1954 yılında yazdığı “Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar” adlı kitabında değinmektedir. Eser, şimdiye dek Voynuklar hakkında yazılan en tutarlı bilgileri içermektedir. Ancak, bilgiler sadece Fatih dönemini kapsadığından sınırlıdır. Voynukların kökeni, askerî’lik durumları, Balkanlarda bulundukları bölgeler, tasarruf ettikleri baştina topraklarının kökeni ve toplumsal-yasal durumu, son derece sağlam bir biçimde ortaya konmuştur. Bu döneme ait Tapu-Tahrir defterleri, bu açıdan birer birer değerlendirilmiştir.
Türkiye’de Voynuklarla ilgili önemli bir eseri daha belirtmemiz gerekir. Bu kitap merhum tarihçi Ahmet Refik (Altunay) Bey’in “Türk İdaresinde Bulgaristan” adlı eseridir. Türk yönetiminde Bulgaristan deyince, Voynukluğu bundan ayrı düşünmek mümkün olmadığına göre, kitabın önemi kendiliğinden ortaya çıkar. Bundan da önemlisi kitap bir araştırma değil, bu konudaki Arşiv belgelerinin yayınlanmasıdır. Dolayısıyla ham malzeme durumunda olan bu hüküm ve ferman suretleri çalışmamız sırasında değerlendirilmiştir. Kitapda Voynuklarla ilgili 19 tane hüküm ve ferman sureti vardır...

---