Bilindiği gibi İslam dininde günde beş vakit namaz, ibadetler arasında çok önemli bir yere sahiptir. Yine aynı şekilde bunların tam zamanında ifa edilmesi de her fırsatta dile getirilmiştir. Bu sebeple zamanında yerine getirilmeyen bir ibadet Müslümanlara hiçbir fayda sağlamaz. Böylece Müslümanlara zamanın ve hayatın programlanmasının önemi masajı iletilmiştir. Nitekim Yüce Allah bir ayette (Asr, 1) zamana yemin etmektedir. Sadece namazın değil orucun da zamanla yakından alakalı olması Müslümanları zamanı hassas bir şekilde tayin etmeğe zorlamış, bunun neticesinde de mekanik saatlerin henüz bilinmediği devirlerde usturlab, rubu tahtası ve güneş saati gibi aletler kullanılmıştır. Bir yönüyle ilimler tarihinin ve astronominin de konusuna giren bu saatlerle ilk karşılaşmamız Erzurum Şeyhler Camii'nin güneş saatiyle olmuştur. Günümüzde fazla kimsenin ilgilenmediği, nasıl çalıştığı konusunda da hemen hemen hiç kimsenin bir şey bilmediği bu cihaz bizi böyle bir çalışma yapmaya şevketti. Bunların fonksiyonlarını kaybettikleri için kısa sürede büyük bir hasarla ve ihmalkârlıkla yüz yüze geldiklerini görmemiz gayretimizi büsbütün arttırdı. Bu sebeple bir yandan yazılı kaynakları tararken, bir yandan da il ve tarihte önemli yere sahip Karaman, Tire, Birecik v.s. gibi pek çok ilçe müftülüklerine mektup yazarak (1983 yılı başında) müftülüklerine bağlı binalarda güneş saatlerinin bulunup bulunmadıklarını sorduk. Bunların maalesef oldukça azından müspet cevap alabildik. Önümüzde, daha önce yapılmış buna: benzer bir çalışmanın mevcut olmaması sebebiyle bunların işleyişlerini anlamak konusunda epeyce zorluk çektikse de uzun çalışma sonunda meseleyi halletmek' mümkün oldu. Konuyu Türkiye ile sınırlı tutmayı düşünürken 1985 yılı başlarında Halep'te bulunmak şansı bize buradaki bazı güneş saatinin resmini çekme imkânını verdi. Bu arada tespit ettiğimiz bütün Osmanlı güneş saatlerinin bir değerlendirmesini tebliğ olarak sunduğumuz Kahire 'deki birçok güneş saatini görüp, fotoğraflarını çekmek şansı da çalışmamızın hacmini genişletti.

---