Bu kitap bir sorunun yanıtını arama serüvenidir. Ve yanıtı kadar sorunun kendisi de can alıcı değerdedir. Osmanlı'da da Batı'da olduğu gibi resmi dinsel anlayış dışında yaralan inanç ve düşüncelere karşı bir Engizisyon uygulaması yaşandı mı? Yanıtını aradığımız soru budur. Soru ilktir ve ilk olmanın kimi eksikliklerini taşıması doğaldır. Aşmak, reddetmek, taşları yerli yerine oturtabilmek için kuşku duymak ve soru sormak gerekir. Soru sormak bir hesaplaşmaya başlamak anlamına gelir. Resmi tarih anlayışı ile hesaplaşmaya girişmek, yüz yüze gelmek, sorarak, yanıtlayarak bir tavır alıştır. Yeni bir duruş noktası belirlemektir. Her duruş noktası, her soruş noktası kendisine özgü bir bilinci ve cesareti zorunlu kılar. Osmanlı'ya ilişkin soru sormak, yaşadığımız şu güne dair yanıt vermek demektir. Çünkü tarih perspektifi bir turnusol kâğıdı hükmündedir. Kimin yanında, kimin penceresinden hayata bakılıyor? Hangi dünyada yaşanıp hangi dünyanın havası solunuyor? Zalimin mi, mazlumun mu? Celladın mı, kurbanın mı? Resmi tarihçilerin - vakanüvislerin değil - öteden beri ortaya koydukları Osmanlı rivayeti, "Osmanlı'da farklı dinden, inançtan, düşünceden insanların özgürce yaşadığı, devletin kimsenin dinine, inancına, düşüncesine müdahale etmediği" şeklindedir. Bu tarih güzellemesi tam anlamıyla gerçeklerin ters-yüz edilmesinden başka bir şey değildir. Resmi tarihçiler "tarih yazma"dan öte, "tarih yapma" faaliyeti içerisindedirler. Geçmişi "güllük gülistanlık" bir manzaraya dönüştürerek bugünkü siyasal/ideolojik tavırlarına destek bulacakları kanısındadırlar. Ne var ki resmi ideolojinin yalanı çok da uzun ömürlü olamamaktadır. Evet, Osmanlı'da da bir engizisyon uygulaması yaşanmıştır! Bu çalışmanın ortaya koyduğu, kanıtladığı gerçeklik budur Osmanlı Engizisyonunun amacı, kurumları, yargılama tarzı ve işlevleri ile Katolik Engizisyonunun tıpatıp bir benzeridir. Osmanlı Engizisyonunu "Osmanlı" kılan yönleri ile resmi, şeriat dışı inanç ve düşünceler üzerinde...

---